| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 12 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | พระเชตวัน กรุงสาวัตถี |
| Link | อากังเขยยสูตร |
อากังเขยยสูตร เป็นพระสูตรสำคัญในมัชฌิมนิกาย แปลว่า "ถ้าภิกษุพึงหวัง" หรือ "ข้อที่พึงหวังได้" ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายถึงแนวทางในการบรรลุความปรารถนาอันชอบธรรมต่างๆ ทั้งทางโลกและทางธรรม โดยมีรากฐานสำคัญอยู่ที่การปฏิบัติศีล สมาธิ และปัญญาอย่างเคร่งครัดและต่อเนื่อง
หัวใจของพระสูตรนี้คือ พระพุทธองค์ตรัสว่า หากภิกษุมีความปรารถนาในสิ่งใดๆ ก็ตาม เช่น ปรารถนาจะเป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจของเพื่อนพรหมจารี ปรารถนาให้ไทยทานที่ได้รับจากผู้ถวายมีผลไพบูลย์ ปรารถนาให้ญาติที่ล่วงลับไปแล้วมีจิตเลื่อมใสระลึกถึงและได้รับผลบุญ ปรารถนาที่จะข่มความไม่ยินดีและความกลัวได้ ปรารถนาที่จะได้ฌาน ๔ ปรารถนาที่จะเป็นพระโสดาบัน สกทาคามี อนาคามี จนถึงอรหัตผล หรือปรารถนาที่จะได้ทิพยโสต ทิพยจักษุ ระลึกชาติได้ และทำอาสวะให้สิ้นไป ทุกความปรารถนาเหล่านี้จะสำเร็จได้ด้วยการบำเพ็ญตามหลักธรรมเดียวกัน
หลักปฏิบัตินั้นคือ ภิกษุพึงเป็นผู้กระทำให้บริบูรณ์ในศีล หมั่นประกอบธรรมเครื่องระงับจิตของตน ไม่ทำฌานให้เหินห่าง ประกอบด้วยวิปัสสนา และพอกพูนสุญญาคาร (การอยู่ในที่สงบสงัด) ซึ่งเป็นการเน้นย้ำถึงความสำคัญของการฝึกฝนตนเองในไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา เพื่อเป็นหนทางสู่ความสำเร็จในทุกความปรารถนาอันชอบธรรมและการหลุดพ้นจากวัฏสงสารในที่สุด
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| สัมมาทิฏฐิสูตร | พระสารีบุตร |
| มหาสติปัฏฐานสูตร ๑ | พระพุทธเจ้า |
| อลคัททูปมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| รถวินีตสูตร | พระปุณณมันตานีบุตร |
| มหาโคสิงคสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สาเลยยกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มหาเวทัลลสูตร | พระสารีบุตร |
| จูฬเวทัลลสูตร | ธัมมทินนาเถรี |
| จูฬสีหนาทสูตร | พระพุทธเจ้า |
| จูฬหัตถิปโทปมสูตร | พระพุทธเจ้า |