The Shorter Elephant’s Footprint Simile
จูฬหัตถิปโทปมสูตร หรือ สูตรว่าด้วยอุปมาด้วยรอยเท้าช้างสูตรเล็ก (MN 27) เป็นพระสูตรสำคัญที่อธิบายถึงแนวทางการปฏิบัติเพื่อบรรลุธรรม โดยเริ่มต้นจากการสนทนาระหว่างชาณุสโสณีพราหมณ์กับปิโลติกปริพาชก
ชาณุสโสณีพราหมณ์ได้พบปิโลติกปริพาชกและถามถึงความเลื่อมใสในพระสมณโคดม (พระพุทธเจ้า) ปิโลติกปริพาชกกล่าวสรรเสริญพระพุทธเจ้าอย่างยิ่ง และอุปมาความเลื่อมใสของตนเหมือนนายพรานช้างที่เห็นรอยเท้าช้างขนาดใหญ่แล้วย่อมอนุมานได้ว่าช้างตัวนั้นใหญ่จริง เช่นกัน ตนได้เห็น "ร่องรอย ๔ ประการ" ในพระพุทธเจ้า จึงมั่นใจว่าพระผู้มีพระภาคเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรมตรัสไว้ดีแล้ว และพระสงฆ์สาวกปฏิบัติดีแล้ว
หลังจากชาณุสโสณีพราหมณ์ได้ฟังดังนั้น จึงเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า และได้ฟังธรรมเทศนาอันละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้น ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงอธิบาย "รอยเท้าช้างที่แท้จริง" หรือการปฏิบัติที่เป็นไปตาม ลำดับแห่งการฝึกฝน (อนุปุพพิกถา) อันนำไปสู่ความหลุดพ้น ได้แก่:
พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า การสรุปคุณธรรมของพระศาสดาโดยผิวเผินนั้นไม่เพียงพอ ต้องพิจารณาจากผลของการปฏิบัติที่บุคคลพึงเห็นได้ด้วยตนเองอย่างละเอียดลออ จนกระทั่งบรรลุธรรมสูงสุด จึงจะเหมือนนายพรานช้างที่เห็นรอยเท้าและตามไปจนพบช้างตัวจริง
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →