ปิณโฑลภารทวาชสูตร

สรุปเนื้อหา ปิณโฑลภารทวาชสูตร โดยย่อ

ปิณโฑลภารทวาชสูตร เป็นพระสูตรที่ปรากฏในพระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 19 สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค. พระสูตรนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับการสนทนาระหว่างพระผู้มีพระภาคเจ้ากับพระปิณโฑลภารทวาชะ และพระเจ้าอุเทน ณ โฆสิตาราม เมืองโกสัมพี.

ประเด็นสำคัญของปิณโฑลภารทวาชสูตร คือ การสนทนาถึงเหตุปัจจัยที่ทำให้ภิกษุผู้ยังเป็นหนุ่ม ยังไม่หมดกาม แต่สามารถประพฤติพรหมจรรย์ได้บริสุทธิ์บริบูรณ์จนตลอดชีวิตและปฏิบัติอยู่ได้นาน. พระปิณโฑลภารทวาชะได้ทูลตอบพระผู้มีพระภาคว่า เป็นเพราะการอบรมอินทรีย์ 3 ประการ คือ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ และปัญญินทรีย์.

พระผู้มีพระภาคได้ทรงอธิบายเพิ่มเติมว่า การที่ภิกษุเหล่านั้นสามารถดำรงพรหมจรรย์ได้นั้น เกิดจากการที่ภิกษุเหล่านั้นพิจารณาเห็นกายในกาย เห็นเวทนาในเวทนา เห็นจิตในจิต และเห็นธรรมในธรรม โดยความเป็นของไม่งาม หรือพิจารณาเห็นร่างกายนี้ว่าไม่สะอาด มีอยู่ในกายนี้ เช่น ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เป็นต้น. นอกจากนี้ ยังทรงสอนให้ภิกษุทั้งหลายตั้งจิตพิจารณาสตรีในความเป็นมารดา พี่สาวน้องสาว หรือธิดา เพื่อละความกำหนัดยินดี.

ปิณโฑลภารทวาชสูตรยังชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการสำรวมอินทรีย์ทั้ง 6 คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไม่ให้เกิดอกุศลธรรมอันลามก คือ อภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้) และโทมนัส (ความเศร้าหมองใจ). หากภิกษุมีกาย วาจา และจิตที่รักษาไว้ดี มีสติที่ตั้งมั่น และอินทรีย์ที่สำรวมแล้ว อกุศลธรรมก็จะครอบงำไม่ได้.

พระปิณโฑลภารทวาชะเป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์ของพระพุทธเจ้า ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้าน "ผู้บันลือสีหนาท". ชื่อ "ปิณโฑล" มาจากพฤติกรรมในอดีตชาติที่ท่านมีความโลภในการบริโภคมาก จนบาตรของท่านกร่อนไปเพราะการครูด.