อรหัตตมรรคจิต 5 ประเภท

ภาพรวม · Overview

อรหัตตมรรคจิต 5 ประเภท

อรหัตตมรรคจิตเป็นโลกุตตรกุศลจิตที่มีนิพพานเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพียงหนึ่งขณะเพื่อประหารสังโยชน์เบื้องสูงและกิเลสที่เหลือทั้งหมดได้โดยเด็ดขาด เมื่อจำแนกตามองค์ฌานที่เข้าประกอบ แบ่งได้เป็น 5 ประเภท ตั้งแต่ปฐมฌานถึงปัญจมฌาน

อ่านอภิธัมมัตถสังคหะ อ่านปรมัตถทีปนี

การจำแนก · Classification

อรหัตตมรรคจิตทั้ง 5 ประเภท

ปฐมฌานอรหัตตมรรคจิต

วิตกฺกวิจารปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ปฐมชฺฌานอรหตฺตมคฺคจิตฺตํ

อรหัตตมรรคจิตขั้นปฐมฌาน มีองค์ฌานครบ 5 คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา มีนิพพานเป็นอารมณ์และประหารกิเลสที่เหลือทั้งหมดได้โดยเด็ดขาด

ปฐมฌาน วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา

ทุติยฌานอรหัตตมรรคจิต

วิจารปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ทุติยชฺฌานอรหตฺตมคฺคจิตฺตํ

อรหัตตมรรคจิตขั้นทุติยฌาน ละวิตกแล้ว เหลือองค์ฌาน 4 คือ วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา

ทุติยฌาน วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา

ตติยฌานอรหัตตมรรคจิต

ปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ตติยชฺฌานอรหตฺตมคฺคจิตฺตํ

อรหัตตมรรคจิตขั้นตติยฌาน ละวิตกและวิจารแล้ว เหลือองค์ฌาน 3 คือ ปีติ สุข และเอกัคคตา

ตติยฌาน ปีติ สุข เอกัคคตา

จตุตถฌานอรหัตตมรรคจิต

สุขเอกคฺคตาสหิตํ จตุตฺถชฺฌานอรหตฺตมคฺคจิตฺตํ

อรหัตตมรรคจิตขั้นจตุตถฌาน ละปีติแล้ว เหลือองค์ฌาน 2 คือ สุขและเอกัคคตา

จตุตถฌาน สุข เอกัคคตา

ปัญจมฌานอรหัตตมรรคจิต

อุเปกฺขาเอกคฺคตาสหิตํ ปญฺจมชฺฌานอรหตฺตมคฺคจิตฺตํ

อรหัตตมรรคจิตขั้นปัญจมฌาน เกิดพร้อมด้วยอุเบกขา มีองค์ฌาน 2 คือ อุเบกขาและเอกัคคตา

ปัญจมฌาน อุเบกขา เอกัคคตา

เจตสิก · Mental Factors

องค์ธรรมและกิจของอรหัตตมรรคจิต

องค์ธรรมที่เข้าประกอบ

Associated Mental Factors

อรหัตตมรรคจิตมีสัพพจิตตสาธารณเจตสิก โสภณสาธารณเจตสิก วิรตีเจตสิกทั้ง 3 และปัญญินทรีย์เจตสิกเข้าประกอบ พร้อมด้วยเจตสิกอื่นตามระดับฌาน

สัพพจิตตสาธารณเจตสิก โสภณสาธารณเจตสิก 19 วิรตีเจตสิก 3 ปัญญินทรีย์

กิเลสที่ประหาร

Defilements Abandoned

อรหัตตมรรคจิตเกิดขึ้นเพียงหนึ่งขณะ ประหารสังโยชน์เบื้องสูง 5 คือ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ และอวิชชา รวมทั้งกิเลสที่เหลือทั้งหมดได้โดยเด็ดขาด ทำให้เข้าถึงความเป็นพระอรหันต์

รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา

พระอภิธรรม · Related Texts