อรหัตตผลจิต 5 ประเภท

ภาพรวม · Overview

อรหัตตผลจิต 5 ประเภท

อรหัตตผลจิตเป็นโลกุตตรวิบากจิตที่เป็นผลโดยตรงของอรหัตตมรรคจิต มีนิพพานเป็นอารมณ์และเสวยวิมุตติรส เป็นจิตของพระอรหันต์ผู้สิ้นกิเลส เมื่อจำแนกตามองค์ฌานที่เข้าประกอบ แบ่งได้เป็น 5 ประเภท ตั้งแต่ปฐมฌานถึงปัญจมฌาน

อ่านอภิธัมมัตถสังคหะ อ่านปรมัตถทีปนี

การจำแนก · Classification

อรหัตตผลจิตทั้ง 5 ประเภท

ปฐมฌานอรหัตตผลจิต

วิตกฺกวิจารปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ปฐมชฺฌานอรหตฺตผลจิตฺตํ

อรหัตตผลจิตขั้นปฐมฌาน มีองค์ฌานครบ 5 คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา เป็นโลกุตตรวิบากจิตที่มีนิพพานเป็นอารมณ์

ปฐมฌาน วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา

ทุติยฌานอรหัตตผลจิต

วิจารปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ทุติยชฺฌานอรหตฺตผลจิตฺตํ

อรหัตตผลจิตขั้นทุติยฌาน ละวิตกแล้ว เหลือองค์ฌาน 4 คือ วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา

ทุติยฌาน วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา

ตติยฌานอรหัตตผลจิต

ปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ตติยชฺฌานอรหตฺตผลจิตฺตํ

อรหัตตผลจิตขั้นตติยฌาน ละวิตกและวิจารแล้ว เหลือองค์ฌาน 3 คือ ปีติ สุข และเอกัคคตา

ตติยฌาน ปีติ สุข เอกัคคตา

จตุตถฌานอรหัตตผลจิต

สุขเอกคฺคตาสหิตํ จตุตฺถชฺฌานอรหตฺตผลจิตฺตํ

อรหัตตผลจิตขั้นจตุตถฌาน ละปีติแล้ว เหลือองค์ฌาน 2 คือ สุขและเอกัคคตา

จตุตถฌาน สุข เอกัคคตา

ปัญจมฌานอรหัตตผลจิต

อุเปกฺขาเอกคฺคตาสหิตํ ปญฺจมชฺฌานอรหตฺตผลจิตฺตํ

อรหัตตผลจิตขั้นปัญจมฌาน เกิดพร้อมด้วยอุเบกขา มีองค์ฌาน 2 คือ อุเบกขาและเอกัคคตา

ปัญจมฌาน อุเบกขา เอกัคคตา

เจตสิก · Mental Factors

องค์ธรรมและกิจของอรหัตตผลจิต

องค์ธรรมที่เข้าประกอบ

Associated Mental Factors

อรหัตตผลจิตมีสัพพจิตตสาธารณเจตสิก โสภณสาธารณเจตสิก วิรตีเจตสิกทั้ง 3 และปัญญินทรีย์เจตสิกเข้าประกอบ พร้อมด้วยเจตสิกอื่นตามระดับฌาน

สัพพจิตตสาธารณเจตสิก โสภณสาธารณเจตสิก 19 วิรตีเจตสิก 3 ปัญญินทรีย์

กิจของผลจิต

Function of Fruition

อรหัตตผลจิตเป็นผลโดยตรงของอรหัตตมรรคจิต เสวยวิมุตติรสโดยมีนิพพานเป็นอารมณ์ และยืนยันความเป็นพระอรหันต์ผู้สิ้นกิเลสและไม่เกิดในภพใหม่อีก มิได้ทำหน้าที่ประหารกิเลสเพิ่มเติม

โลกุตตรวิบาก นิพพาน วิมุตติรส พระอรหันต์

พระอภิธรรม · Related Texts