รูปาวจรกุศลจิต 5 ประเภท

ภาพรวม · Overview

รูปาวจรกุศลจิต 5 ประเภท

รูปาวจรกุศลจิตเป็นกุศลจิตที่เกิดจากการเจริญสมถกรรมฐานจนจิตพ้นจากนิวรณ์และเข้าถึงอัปปนาสมาธิระดับรูปฌาน จำแนกเป็น 5 ประเภทตามองค์ฌานที่ค่อย ๆ ละเอียดขึ้น ตั้งแต่ปฐมฌานถึงปัญจมฌาน

อภิธัมมัตถสังคหะ ปรมัตถทีปนี อภิธัมมาวตาร

การจำแนก · Classification

รูปาวจรกุศลจิตทั้ง 5 ประเภท

ปฐมฌานกุศลจิต

วิตกฺกวิจารปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ปฐมชฺฌานกุสลจิตฺตํ

รูปาวจรกุศลจิตขั้นปฐมฌาน มีองค์ฌานครบ 5 คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา เกิดจากสมถกรรมฐานที่ให้ถึงรูปฌาน

ปฐมฌาน วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา

ทุติยฌานกุศลจิต

วิจารปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ทุติยชฺฌานกุสลจิตฺตํ

รูปาวจรกุศลจิตขั้นทุติยฌาน ละวิตกได้แล้ว เหลือองค์ฌาน 4 คือ วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา

ทุติยฌาน วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา

ตติยฌานกุศลจิต

ปีติสุขเอกคฺคตาสหิตํ ตติยชฺฌานกุสลจิตฺตํ

รูปาวจรกุศลจิตขั้นตติยฌาน ละวิตกและวิจารได้แล้ว เหลือองค์ฌาน 3 คือ ปีติ สุข และเอกัคคตา

ตติยฌาน ปีติ สุข เอกัคคตา

จตุตถฌานกุศลจิต

สุขเอกคฺคตาสหิตํ จตุตฺถชฺฌานกุสลจิตฺตํ

รูปาวจรกุศลจิตขั้นจตุตถฌาน ละปีติได้แล้ว เหลือองค์ฌาน 2 คือ สุขและเอกัคคตา

จตุตถฌาน สุข เอกัคคตา

ปัญจมฌานกุศลจิต

อุเปกฺขาเอกคฺคตาสหิตํ ปญฺจมชฺฌานกุสลจิตฺตํ

รูปาวจรกุศลจิตขั้นปัญจมฌาน ละสุขและเกิดพร้อมด้วยอุเบกขา เหลือองค์ฌาน 2 คือ อุเบกขาและเอกัคคตา

ปัญจมฌาน อุเบกขา เอกัคคตา

เจตสิก · Mental Factors

องค์ธรรมของรูปาวจรกุศลจิต

เจตสิกที่เข้าประกอบเป็นพื้นฐาน

Common Mental Factors

รูปาวจรกุศลจิตทั้ง 5 ประเภทมีสัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 อธิโมกข์ วิริยะ ฉันทะ โสภณสาธารณเจตสิก 19 และปัญญาเจตสิกเข้าประกอบ ส่วนอัปปมัญญาเจตสิกเกิดได้ตามสมควรแก่อารมณ์และระดับฌาน

สัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 โสภณสาธารณเจตสิก 19 ปัญญาเจตสิก อัปปมัญญาเจตสิก

องค์ฌานที่แตกต่างกัน

Variable Jhāna Factors

วิตกเข้าประกอบเฉพาะปฐมฌาน วิจารเข้าประกอบในปฐมฌานและทุติยฌาน ปีติเข้าประกอบตั้งแต่ปฐมฌานถึงตติยฌาน สุขเข้าประกอบตั้งแต่ปฐมฌานถึงจตุตถฌาน ส่วนปัญจมฌานเกิดพร้อมอุเบกขา

วิตก วิจาร ปีติ สุข อุเบกขา เอกัคคตา

พระอภิธรรม · Related Texts