จูฬวัจฉโคตตสูตร

สรุปเนื้อหา จูฬวัจฉโคตตสูตร โดยย่อ

จูฬวัจฉโคตตสูตร ซึ่งอยู่ในมัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยการสนทนาระหว่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับปริพาชกวัจฉโคตร ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้เมืองเวสาลี

วัจฉโคตรปริพาชกได้เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคและทูลถามว่า คำกล่าวที่ว่า "พระสมณโคดมเป็นสัพพัญญู มีปกติเห็นธรรมทั้งปวง ทรงปฏิญญาญาณทัศนะอันไม่มีส่วนเหลือว่า เมื่อเราเดินไปก็ดี หยุดอยู่ก็ดี หลับก็ดี ตื่นก็ดี ญาณทัศนะปรากฏแล้วเสมอติดต่อกันไป" นั้น เป็นการกล่าวที่ถูกต้องตามที่พระองค์ตรัสไว้หรือไม่

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ผู้ที่กล่าวเช่นนั้นไม่ใช่เป็นการกล่าวตามที่พระองค์ตรัส และเป็นการกล่าวตู่พระองค์ด้วยคำที่ไม่จริง พระองค์ทรงชี้แจงว่า หากมีผู้กล่าวว่า "พระสมณโคดมเป็นเตวิชชะ" (ผู้มีวิชชา ๓) นั่นแหละจึงจะเป็นการกล่าวที่ถูกต้องและสมควรแก่ธรรม

วิชชา ๓ ที่พระองค์ทรงหมายถึง ได้แก่:

1. **ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ:** ความรู้ที่ทำให้ระลึกชาติหนหลังได้เป็นอันมาก ตั้งแต่หนึ่งชาติไปจนถึงสังวัฏฏวิวัฏฏกัป ว่าในภพชาติต่างๆ ทรงมีชื่อ โคตร ผิวพรรณ อาหาร การเสวยสุขทุกข์ และอายุขัยเช่นไร
2. **จุตูปปาตญาณ:** ความรู้ที่ทำให้เห็นหมู่สัตว์กำลังจุติและอุบัติ ด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ ทรงรู้ชัดว่าสัตว์ทั้งหลายเป็นไปตามกรรมอย่างไร ผู้ทำกรรมชั่วไปสู่ทุคติ ผู้ทำกรรมดีไปสู่สุคติ
3. **อาสวักขยญาณ:** ความรู้ที่ทำให้สิ้นอาสวะ โดยการทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองในปัจจุบัน

วัจฉโคตรยังได้ทูลถามถึงคฤหัสถ์ผู้ที่ยังละสังโยชน์อันเป็นเครื่องผูกของคฤหัสถ์ไม่ได้ว่า เมื่อตายไปแล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้หรือไม่ หรือจะไปสวรรค์ได้หรือไม่ พระผู้มีพระภาคตรัสว่า การที่คฤหัสถ์เหล่านั้นจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้นั้นไม่มีเลย แต่การไปสวรรค์นั้นมีอยู่เป็นจำนวนมาก ส่วนปริพาชกอาชีวกนั้น พระองค์ไม่ทรงรู้จักอาชีวกที่ไปสู่สวรรค์ได้เลย ตลอด ๙๑ กัปที่ทรงระลึกได้ เมื่อได้ฟังพระธรรมเทศนานี้แล้ว วัจฉโคตรปริพาชกเกิดศรัทธาอย่างแรงกล้า จึงขอบรรพชาอุปสมบท และในที่สุดก็ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์