| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 13 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระอานนท์ |
| ผู้ฟัง | พระเจ้าปเสนทิโกศล |
| สถานที่ | พระเชตวัน กรุงสาวัตถี |
| Link | พาหิติกสูตร |
พาหิติกสูตร เป็นพระสูตรหนึ่งในมัชฌิมนิกาย พระสุตตันตปิฎก ที่กล่าวถึงการสนทนาระหว่างพระเจ้าปเสนทิโกศลกับท่านพระอานนท์ ณ แม่น้ำอจิรวดี ใกล้เมืองสาวัตถี.
เรื่องเริ่มต้นขึ้นเมื่อพระเจ้าปเสนทิโกศลทอดพระเนตรเห็นท่านพระอานนท์กำลังเดินบิณฑบาต จึงมีรับสั่งให้บุรุษไปนิมนต์ท่านพระอานนท์ให้รออยู่. เมื่อพระองค์เสด็จมาถึง ได้ตรัสถามท่านพระอานนท์ว่า "กายสมาจาร วจีสมาจาร และมโนสมาจารใด ที่สมณพราหมณ์ผู้รู้แจ้งพึงติเตียน?"
ท่านพระอานนท์ได้อธิบายว่า กายสมาจาร (ความประพฤติทางกาย), วจีสมาจาร (ความประพฤติทางวาจา) และมโนสมาจาร (ความประพฤติทางใจ) ที่พึงติเตียน คือสิ่งที่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเอง เบียดเบียนผู้อื่น หรือเบียดเบียนทั้งสองฝ่าย ซึ่งเป็นอกุศลกรรมและมีทุกข์เป็นผล. ส่วนกายสมาจาร วจีสมาจาร และมโนสมาจารที่ไม่พึงติเตียน คือสิ่งที่ไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองและผู้อื่น ซึ่งเป็นกุศลกรรม ทำให้กุศลธรรมเจริญยิ่งขึ้น และอกุศลธรรมเสื่อมไป.
หลังจากนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ถวายผ้าพาหิติกา (ผ้าที่มาจากต่างแคว้น) แก่ท่านพระอานนท์ ซึ่งท่านพระอานนท์ในตอนแรกปฏิเสธ เนื่องจากมีไตรจีวรครบแล้ว. แต่เมื่อพระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสยืนยันด้วยเหตุผลว่า ท่านสามารถใช้ผ้าผืนใหม่นี้และแบ่งผ้าเก่าให้เพื่อนภิกษุได้ ท่านพระอานนท์จึงรับผ้าไว้. ภายหลัง ท่านพระอานนท์ได้นำเรื่องทั้งหมดกราบทูลพระผู้มีพระภาค และพระพุทธองค์ทรงสรรเสริญพระเจ้าปเสนทิโกศลว่าเป็นผู้มีลาภมากที่ได้สนทนากับท่านพระอานนท์.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ชีวกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พหุเวทนิยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พรหมายุสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เสลสูตร ๓ | พระพุทธเจ้า |
| อัสสลายนสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เวขณสสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อุปาลิวาทสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เสขปฏิปทาสูตร | พระอานนท์ |
| โฆฏมุขสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มาคัณฑิยสูตร | พระพุทธเจ้า |