นครวินเทยยสูตร

สรุปเนื้อหา นครวินเทยยสูตร โดยย่อ

นครวินเทยยสูตร เป็นพระสูตรสำคัญบทหนึ่งในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ซึ่งพระผู้มีพระภาคได้ทรงแสดงธรรมแก่พราหมณ์และคฤหบดีชาวบ้านนครวินทะในแคว้นโกศล ในคราวที่พระองค์เสด็จจาริกไปพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ พระสูตรนี้มีสาระสำคัญว่าด้วยการพิจารณาว่าสมณพราหมณ์เช่นไรที่ควรหรือไม่ควรแก่การสักการะ เคารพ นับถือ และบูชา

พระผู้มีพระภาคตรัสสอนชาวนครวินทะว่า หากมีปริพาชกเจ้าลัทธิอื่นถามว่า สมณพราหมณ์เช่นไรที่ท่านทั้งหลายไม่ควรสักการะ เคารพ นับถือ บูชา พึงตอบว่า สมณพราหมณ์เหล่าใดที่ยังมีความกำหนัด (ราคะ) ความขัดเคือง (โทสะ) และความลุ่มหลง (โมหะ) ในรูปที่พึงเห็นด้วยตา เสียงที่พึงได้ยินด้วยหู กลิ่นที่พึงดมด้วยจมูก รสที่พึงลิ้มด้วยลิ้น โผฏฐัพพะที่พึงสัมผัสด้วยกาย และธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งด้วยใจ อีกทั้งยังมีจิตใจไม่สงบภายใน และยังประพฤติลุ่มๆ ดอนๆ ทางกาย ทางวาจา และทางใจอยู่ สมณพราหมณ์เช่นนี้ไม่ควรสักการะ เหตุผลก็เพราะแม้พวกชาวบ้านเองก็ยังมีความกำหนัด โทสะ และโมหะในสิ่งเหล่านี้ ไม่เห็นความประพฤติที่สงบยิ่งขึ้นไปในสมณพราหมณ์เหล่านั้น จึงไม่ควรแก่การยกย่อง

ในทางกลับกัน หากถูกถามว่า สมณพราหมณ์เช่นไรที่ควรสักการะ เคารพ นับถือ บูชา พึงตอบว่า สมณพราหมณ์เหล่าใดที่ปราศจากความกำหนัด ความขัดเคือง และความลุ่มหลง ในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์เหล่านั้น มีจิตสงบระงับภายใน และประพฤติสม่ำเสมอดีงามแล้วทางกาย ทางวาจา และทางใจ สมณพราหมณ์เช่นนี้แหละที่ควรแก่การสักการะ เคารพ นับถือ และบูชา โดยพระองค์ยังอธิบายเพิ่มเติมว่าการที่สมณพราหมณ์เหล่านั้นอยู่ในเสนาสนะอันสงัดปราศจากอารมณ์อันเป็นที่ตั้งแห่งกามคุณ ๕ ย่อมเป็นเครื่องยืนยันว่าท่านเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ โมหะ หรือกำลังปฏิบัติเพื่อกำจัดสิ่งเหล่านั้นอย่างแท้จริง

เมื่อพระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมจบลงแล้ว พราหมณ์และคฤหบดีชาวบ้านนครวินทะต่างก็เกิดความเลื่อมใส ประกาศตนเป็นอุบาสกผู้ถึงพระรัตนตรัย คือ พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ เป็นที่พึ่งตลอดชีวิต พระสูตรนี้จึงเป็นหลักพิจารณาที่สำคัญในการเลือกปฏิบัติต่อผู้ที่อ้างตนว่าเป็นสมณพราหมณ์ โดยเน้นที่ความบริสุทธิ์ของจิตใจและการปฏิบัติที่ละกิเลสเป็นสำคัญ.