สุนักขัตตสูตร

สุนักขัตตสูตรเป็นพระสูตรในมัชฌิมนิกาย กล่าวถึงบทสนทนาระหว่างพระผู้มีพระภาคกับสุนักขัตตะลิจฉวีบุตร ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้กรุงเวสาลี สุนักขัตตะลิจฉวีบุตรได้ทูลถามพระพุทธเจ้าว่า ภิกษุจำนวนมากที่พยากรณ์อรหัตตผลนั้น ได้พยากรณ์อรหัตตผลโดยชอบ หรือว่าสำคัญตนผิดว่าได้บรรลุอรหัตตผล พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ภิกษุเหล่านั้นมีทั้งผู้ที่พยากรณ์อรหัตตผลโดยถูกต้องแท้จริง และผู้ที่สำคัญตนผิดว่าได้บรรลุ

พระพุทธองค์ทรงอธิบายเพิ่มเติมว่า บุคคลที่มีใจน้อมไปในโลกามิส (กามคุณ ๕) ย่อมมีความคิดและสนทนาแต่เรื่องที่เกี่ยวข้องกับกามคุณ ไม่สนใจเรื่องการปฏิบัติธรรมเพื่อความสงบ ตรงกันข้าม บุคคลที่มีใจน้อมไปในอาเนญชสมาบัติ (สมาบัติอันไม่หวั่นไหว) ย่อมไม่สนใจเรื่องโลกามิส ย่อมตรึกตรองแต่เรื่องที่ควรแก่อาเนญชสมาบัติ และคบหากับผู้ที่มีแนวคิดเดียวกัน

พระพุทธเจ้าทรงยกอุปมาด้วยเรื่องบุรุษถูกลูกศรอาบยาพิษ เพื่อแสดงให้เห็นถึงอันตรายของการสำคัญตนผิดในเรื่องการบรรลุธรรมและการยึดติดในกิเลส โดยลูกศรเปรียบเหมือนตัณหา พิษเปรียบเหมือนอวิชชา และนายแพทย์ผู้ผ่าตัดเปรียบเหมือนพระตถาคต ผู้ที่ยังติดข้องอยู่ในอารมณ์อันไม่เป็นที่สบายใจ ย่อมเปรียบเหมือนผู้ที่ถูกลูกศรพิษ ไม่สามารถเข้าถึงความพ้นทุกข์ได้

สุนักขัตตสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเข้าใจสภาวะธรรมอย่างถูกต้อง ไม่หลงยึดติดกับสิ่งที่โลกสมมติว่าเลิศ หรือความอัศจรรย์ใด ๆ และชี้ให้เห็นว่าธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ย่อมนำผู้ประพฤติให้สิ้นทุกข์โดยชอบอย่างแท้จริง