อิสสัตถสูตร

สรุปเนื้อหา อิสสัตถสูตร โดยย่อ

อิสสัตถสูตร ในสังยุตตนิกาย สคาถวรรค เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าตรัสตอบพระเจ้าปเสนทิโกศล เกี่ยวกับการให้ทานว่าควรให้ในที่ใด และทานที่ให้นั้นจะมีผลมากได้อย่างไร

เรื่องเริ่มต้นขึ้นที่กรุงสาวัตถี เมื่อพระเจ้าปเสนทิโกศลทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า บุคคลควรให้ทานในที่ไหน พระพุทธองค์ตรัสตอบว่า "ดูกรมหาบพิตร จิตย่อมเลื่อมใสในที่ใด พึงให้ในที่นั้นแล" พระเจ้าปเสนทิโกศลจึงทูลถามต่อไปว่า ทานที่ให้แล้วในที่ไหนจึงมีผลมาก พระพุทธองค์ตรัสว่า ทานที่ให้แล้วแก่ผู้มีศีลย่อมมีผลมาก แต่ทานที่ให้แก่ผู้ทุศีลหามีผลมากไม่

เพื่อทรงอธิบายให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้น พระพุทธองค์ได้ทรงยกอุปมาเรื่องการทำสงคราม โดยตรัสถามพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า หากมีการรบพุ่งกัน พระองค์จะทรงชุบเลี้ยงหรือต้องการบุรุษหนุ่ม (ไม่ว่าจะเป็นกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร) ที่ไม่ได้ศึกษา ไม่ได้ฝึกฝน ไม่มีความชำนาญการยิง เป็นคนขี้ขลาด หวาดสะดุ้ง และมักวิ่งหนีหรือไม่ พระเจ้าปเสนทิโกศลทูลตอบว่าไม่พึงชุบเลี้ยงและไม่ต้องการคนเช่นนั้น

แต่หากเป็นบุรุษหนุ่มที่ศึกษาดีแล้ว ฝึกฝนมาดีแล้ว มีความชำนาญการยิง ไม่ขี้ขลาด ไม่หวาดสะดุ้ง ไม่หลบหนี พระองค์จะทรงชุบเลี้ยงและต้องการคนเช่นนั้นหรือไม่ พระเจ้าปเสนทิโกศลทูลตอบว่าพึงชุบเลี้ยงและต้องการคนเช่นนั้น

จากนั้น พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า ทานที่ให้แล้วในกุลบุตรผู้บวช ที่ละองค์ ๕ (ฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ วิจิกิจฉา) ได้แล้ว และประกอบด้วยองค์ ๕ อันเป็นของพระอเสขะ (คือ ศีลขันธ์ สมาธิขันธ์ ปัญญาขันธ์ วิมุตติขันธ์ และวิมุตติญาณทัสสนขันธ์) ย่อมมีผลมาก พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของ “เขตบุญ” ในการให้ทาน คือ การให้แก่ผู้มีศีลและคุณธรรมย่อมได้อานิสงส์มาก.