| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 16 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | พระเชตวัน กรุงสาวัตถี |
| Link | ปุตตมังสสูตร |
ปุตตมังสสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย นิทานวรรค. พระสูตรนี้แสดงถึงหลักธรรมเรื่อง อาหาร 4 อย่าง ซึ่งเป็นปัจจัยในการดำรงอยู่ของสัตว์โลก หรือเพื่ออนุเคราะห์แก่สัตว์ผู้ที่กำลังแสวงหาที่เกิด.
อาหาร 4 อย่างนั้น ได้แก่:
1. กวฬิงการาหาร (อาหารคือคำข้าว): เป็นอาหารหยาบและละเอียดที่ใช้หล่อเลี้ยงร่างกาย. ในพระสูตรเปรียบเทียบกับการที่สามีภรรยาคู่หนึ่งต้องฆ่าบุตรของตนเพื่อนำเนื้อมากินประทังชีวิต เพื่อให้สามารถข้ามผ่านทางกันดารไปได้ แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการบริโภคอาหารเพื่อความอยู่รอด.
2. ผัสสาหาร (อาหารคือผัสสะ): หมายถึงการกระทบกระทั่งของอายตนะทั้ง 6 กับอารมณ์. เปรียบเหมือนแม่โคนมที่ไม่มีหนังหุ้ม ย่อมถูกสัตว์กัดกินได้ทุกที่ที่ไป.
3. มโนสัญเจตนาหาร (อาหารคือความจงใจ): คือเจตนาที่ปรุงแต่งให้เกิดกิเลสตัณหา. เปรียบเหมือนหลุมถ่านเพลิงที่บุคคลผู้รักชีวิตจะพยายามหลีกเลี่ยง เพื่อไม่ให้ตกเข้าไป.
4. วิญญาณาหาร (อาหารคือการรับรู้ทางอายตนะ 6): คือการรับรู้หรือการเห็นแจ้งทางอายตนะทั้ง 6. เปรียบเหมือนโจรที่ถูกลงโทษอย่างสาหัส แต่ก็ยังไม่ตาย.
เมื่อภิกษุอริยสาวกสามารถกำหนดรู้ในอาหารทั้ง 4 ประการนี้ได้ ก็จะสามารถกำหนดรู้เวทนา สัญญา และนามรูป อันเป็นหนทางสู่การหลุดพ้นจากกองทุกข์ได้.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ปฏิจจสมุปปาทสูตร | พระอานนท์ |
| อัสสุตวาสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ราหุล รูปสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อสนิสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อริยมรรค ปัจจยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| กุมมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ราหุล วิญญาณสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อาหารสูตร | พระอานนท์ |
| อัสสุสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มหากัปปินสูตร | พระพุทธเจ้า |