รูปสูตร

ราหุลรูปสูตร สังยุตตนิกาย SN 18.2 เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมโปรดพระราหุล ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้กรุงสาวัตถี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของราหุลสังยุตต์ที่รวบรวมคำสอนที่พระพุทธเจ้าประทานแก่พระราหุลในโอกาสต่าง ๆ

ในพระสูตรนี้ พระพุทธเจ้าทรงสอนพระราหุลเกี่ยวกับการเห็นแจ้งในอารมณ์ภายนอก อันได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส และธรรมารมณ์ โดยพิจารณาตามลักษณะสามประการ คือ อนิจจัง (ไม่เที่ยง) ทุกขัง (เป็นทุกข์) และอนัตตา (ไม่ใช่ตัวตน) พระพุทธองค์ตรัสถามพระราหุลว่า "รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง?" พระราหุลกราบทูลตอบว่า "ไม่เที่ยง พระเจ้าข้า"

เมื่อสิ่งที่ "ไม่เที่ยง" นั้น ย่อมเป็น "ทุกข์" ดังที่พระราหุลกราบทูลตอบ และสิ่งใดที่ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ผู้นั้นไม่ควรเห็นสิ่งนั้นว่า "นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตัวตนของเรา" การเห็นแจ้งด้วยปัญญาอันชอบนี้ จะทำให้เกิดความเบื่อหน่ายในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส และธรรมารมณ์ เมื่อความเบื่อหน่ายเกิดขึ้น ความกำหนัดยินดีก็จะจางคลายไป และจิตก็จะหลุดพ้นจากการยึดมั่นถือมั่น

การเข้าใจและเห็นแจ้งเช่นนี้ ทำให้พระราหุลละการถือว่า "เป็นตัวเรา" "เป็นของของเรา" และความยึดมั่นในกายที่มีวิญญาณครองและสรรพสิ่งภายนอกทั้งปวง ส่งผลให้จิตเป็นอิสระ สงบ และหลุดพ้นจากอาสวกิเลส