| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 16 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | พระเชตวัน กรุงสาวัตถี |
| Link | กุมมสูตร |
กุมมสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค โดยมีเนื้อหาหลักเกี่ยวกับการสำรวมอินทรีย์ เปรียบเทียบกับการที่เต่าหดหัวและขาเข้าในกระดองเพื่อป้องกันภัย.
ในสูตรนี้ พระพุทธเจ้าทรงอุปมาการสำรวมอินทรีย์ของภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมไว้กับเต่าที่ซ่อนตัวอยู่ในกระดองเมื่อเผชิญหน้ากับสุนัขจิ้งจอก. เปรียบเหมือนสุนัขจิ้งจอกไม่สามารถทำอันตรายเต่าที่ซ่อนตัวได้ฉันใด มารผู้ใจบาปก็ไม่สามารถหาโอกาสครอบงำภิกษุผู้สำรวมอินทรีย์ได้ฉันนั้น.
การสำรวมอินทรีย์หมายถึงการระวังไม่ให้กุศลธรรมอันลามก เช่น อภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้) และโทมนัส (ความเศร้าหมองใจ) ครอบงำ เมื่อเห็นรูปด้วยจักษุ ฟังเสียงด้วยหู ดมกลิ่นด้วยจมูก ลิ้มรสด้วยลิ้น สัมผัสด้วยกาย หรือรู้แจ้งอารมณ์ด้วยใจ. ภิกษุผู้มีใจตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวต่อตัณหา มานะ ทิฏฐิ และไม่เบียดเบียนผู้อื่น เปรียบเสมือนเต่าที่สงบนิ่งอยู่ในกระดองของตน.
กุมมสูตรนี้สอนให้เห็นถึงความสำคัญของการมีสติในการรับรู้สิ่งต่างๆ ผ่านทางอายตนะทั้ง ๖ เพื่อป้องกันกิเลส และเป็นแนวทางในการปฏิบัติธรรมเพื่อความสงบแห่งจิต.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ปฏิจจสมุปปาทสูตร | พระอานนท์ |
| อัสสุตวาสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อหิริกมูลกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ปัจจยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อัฏฐิสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ตติยเจตนาสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ทิทธสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อริยสาวกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มหากัปปินสูตร | พระพุทธเจ้า |
| นามรูปสูตร | พระพุทธเจ้า |