| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 17 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | กรุงสาวัตถี |
| Link | สมนุปัสสนาสูตร |
สมนุปัสสนาสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค. พระสูตรนี้แสดงถึงการพิจารณาอุปาทานขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ.
ในสูตรนี้ พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า สมณะหรือพราหมณ์ที่พิจารณาเห็นอุปาทานขันธ์ 5 โดยความเป็นตน หรืออย่างใดอย่างหนึ่ง ถือว่าเป็นการยึดมั่นถือมั่นว่า "เราเป็น". การยึดมั่นถือมั่นนี้เป็นเหตุให้เกิดอินทรีย์ 5 ประการ คือ จักขุนทรีย์ โสตินทรีย์ ฆานินทรีย์ ชิวหินทรีย์ และกายินทรีย์.
เมื่อปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ ได้รับความกระทบกระทั่งจากอวิชชา จะเกิดความยึดมั่นถือมั่นในอุปาทานขันธ์ 5 ในรูปแบบต่างๆ เช่น "เราเป็น" "นี้เป็นเรา" "เราจักเป็น" เป็นต้น. ตรงกันข้าม อริยสาวกผู้ได้สดับ เมื่อละอวิชชาและเจริญด้วยวิชชาแล้ว จะไม่มีความยึดมั่นถือมั่นเช่นนั้น.
สังยุตตนิกายโดยรวมคือ การรวบรวมพระสูตรที่จัดเข้าเป็นกลุ่มตามเนื้อหาหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง มีทั้งหมด 56 สังยุต. สมนุปัสสนาสูตรจึงเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้เข้าใจหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาได้อย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| อนัตตลักขณสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ธัมมกถิกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ยมกสูตร | พระสารีบุตร |
| ราหุลสูตร | พระพุทธเจ้า |
| นาค สุทธิกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ครุฑ สุทธิกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อาทิตตสูตรที่ ๙ | พระพุทธเจ้า |
| สัมมาสัมพุทธสูตรที่ ๖ | พระพุทธเจ้า |
| ติสสสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มูลคันธทาตาสูตร | พระพุทธเจ้า |