ธัมมกถิกสูตร

ธัมมกถิกสูตรนี้กล่าวถึงบทสนทนา ณ กรุงสาวัตถี ระหว่างพระภิกษุรูปหนึ่งกับพระพุทธเจ้า ซึ่งพระภิกษุได้กราบทูลถามถึงความหมายของบุคคล 3 ประเภท คือ

• ธัมมกถิกะ (ผู้แสดงธรรม)
• ธัมมานุธัมมปฏิปันนะ (ผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม)
• ทิฏฐธัมมนิพพานปัตตะ (ผู้ถึงนิพพานในปัจจุบัน)

พระพุทธเจ้าได้ทรงอธิบายความหมายของแต่ละบุคคลโดยเน้นไปที่การปฏิบัติต่อขันธ์ 5 ซึ่งประกอบด้วย รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ โดยมีหลักการสำคัญ 3 ประการคือ ความเบื่อหน่าย (นิพพิทา) ความคลายกำหนัด (วิราคะ) และความดับไป (นิโรธ) ในขันธ์เหล่านั้น

สำหรับธัมมกถิกะ คือ ภิกษุผู้ที่สอนธรรมเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด และเพื่อความดับไปในขันธ์ทั้ง 5 ไม่ว่าจะเป็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร หรือวิญญาณ

ส่วนธัมมานุธัมมปฏิปันนะ คือ ภิกษุผู้ที่ปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด และเพื่อความดับไปในขันธ์ทั้ง 5 นั้น

และทิฏฐธัมมนิพพานปัตตะ คือ ภิกษุผู้ที่หลุดพ้นจากกิเลสโดยไม่ยึดมั่น ถือมั่น เพราะได้เกิดความเบื่อหน่าย ได้คลายกำหนัด