ราหุลสูตร

ราหุลสูตร สังยุตตนิกาย SN 22.91 เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมโปรดพระราหุล ณ พระนครสาวัตถี. ครั้งนั้น ท่านพระราหุลได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค และกราบทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อบุคคลรู้เห็นอย่างไร อหังการ (ความสำคัญว่าเรา), มมังการ (ความสำคัญว่าเป็นของเรา), และมานานุสัย (ความถือตัว) ในกายที่มีวิญญาณนี้และในสรรพนิมิตภายนอกจึงจะไม่มี?”

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสตอบพระราหุลว่า บุคคลพึงเห็นรูปไม่ว่าจะเป็นชนิดใดก็ตาม ทั้งที่เป็นอดีต อนาคต ปัจจุบัน ภายใน ภายนอก หยาบ ละเอียด เลว ประณีต หรือที่อยู่ไกล อยู่ใกล้ก็ตาม พึงเห็นรูปทั้งปวงนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงว่า "นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ตัวตนของเรา"

หลักธรรมนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่รูปเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเวทนา (ความรู้สึก), สัญญา (ความจำ), สังขาร (ความคิดปรุงแต่ง), และวิญญาณ (ความรู้แจ้งอารมณ์) ด้วย. กล่าวคือ บุคคลพึงเห็นเวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณทุกชนิดเช่นกัน ด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงว่า "นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ตัวตนของเรา"

เมื่อบุคคลรู้และเห็นอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อหังการ, มมังการ, และมานานุสัย ย่อมไม่เกิดขึ้นในกายที่มีวิญญาณนี้และในสรรพนิมิตภายนอกอีกต่อไป. การเห็นแจ้งในความเป็นอนัตตาของขันธ์ ๕ นี้ จึงเป็นหนทางนำไปสู่การละเสียซึ่งความยึดมั่นถือมั่น และการสิ้นไปแห่งอาสวะในที่สุด.