โพชฌงค์ อาหารสูตร

สรุปเนื้อหา โพชฌงค์ อาหารสูตร โดยย่อ

โพชฌงค์ 7 คือ ธรรมอันเป็นองค์แห่งการตรัสรู้ ประกอบด้วย 7 ประการ ได้แก่ สติ, ธัมมวิจยะ, วิริยะ, ปีติ, ปัสสัทธิ, สมาธิ และอุเบกขา. องค์ธรรมเหล่านี้เมื่อเจริญให้มาก ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อการตรัสรู้ และเพื่อนิพพาน.

ในโพชฌงค์ 7 แต่ละข้อมีความหมายและคุณสมบัติ ดังนี้:

• สติ คือ ความระลึกได้ สำนึกพร้อมอยู่ ใจอยู่กับกิจ. สตินี้เป็นธรรมชาติที่ทำลายโมหะ หรือความหลงได้.
• ธัมมวิจยะ คือ การเฟ้นธรรม, การสอดส่องสืบค้นธรรม. เป็นการพิจารณาธรรมจนเห็นชัดตามความเป็นจริง ซึ่งช่วยทำลายสักกายทิฏฐิ (ความเห็นว่าขันธ์ 5 เป็นตัวตน) และสีลัพพตปรามาส (การถือมั่นในศีลพรตอย่างผิดๆ).
• วิริยะ คือ ความเพียร. เป็นความแกล้วกล้าของจิตที่เพียรพยายามด้วยศรัทธาที่มั่นคง จนสิ้นความสงสัยในคุณของพระรัตนตรัย.
• ปีติ คือ ความอิ่มใจ หรือความเอิบอิ่มใจโดยปราศจากอามิส. ความสุขจากปีตินี้ ดับสิ้นซึ่งพยาบาทและความไม่พอใจได้.
• ปัสสัทธิ คือ ความผ่อนคลายสงบเย็นกายใจ หรือความสงบกายสงบใจ. การสำรวมอินทรีย์ 5 และใจไม่ให้คิดฟุ้งซ่าน ทำให้กามราคะที่อาจเกิดขึ้นไม่เกิด.
• สมาธิ คือ ความมีใจตั้งมั่น หรือความมีใจตั้งมั่น จิตแน่วแน่ในอารมณ์. สมาธิระดับอัปปนาสมาธิกำจัดความฟุ้งซ่าน และสมาธิระดับอรูปราคะทำลายความยินดีในรูปราคะ.
• อุเบกขา คือ ความมีใจเป็นกลาง เพราะเห็นตามเป็นจริง หรือความวางเฉย. เป็นการวางเฉยในสมมุติบัญญัติและเวทนาต่างๆ จนข้ามพ้นความเลวกว่า เสมอกัน ดีกว่ากัน และละมานะได้.

การเจริญโพชฌงค์ 7 อย่างสม่ำเสมอ โดยอาศัยศีลเป็นพื้นฐาน จะนำไปสู่ความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย และเป็นหนทางสู่การตรัสรู้.