โอรัมภาคิยสูตร

พระโอรัมภาคิยสูตรนี้ได้กล่าวถึง สังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ ประการ ซึ่งเป็นเครื่องผูกมัดจิตใจสัตว์ให้ติดอยู่กับวัฏสงสารและเป็นอุปสรรคสำคัญในการบรรลุธรรมอันเป็นเบื้องสูง.

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดง สังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ ประการ ไว้ดังนี้:

• สักกายทิฏฐิ: ความเห็นผิดว่ากายนี้เป็นตัวตน หรือยึดมั่นในขันธ์ ๕ ว่าเป็นอัตตา.
• วิจิกิจฉา: ความสงสัยลังเลในพระรัตนตรัย ในพระธรรมวินัย หรือในอริยสัจจ์ ๔.
• สีลัพพตปรามาส: ความยึดมั่นถือมั่นว่าศีลและพรตต่างๆ สามารถนำไปสู่การหลุดพ้นได้ด้วยตัวมันเอง โดยปราศจากปัญญา.
• กามราคะ: ความยินดีติดข้องในรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ที่เป็นอารมณ์อันน่าใคร่.
• พยาบาท: ความขุ่นเคืองใจ ความอาฆาตมาดร้าย หรือความไม่พอใจต่อผู้อื่นหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง.

พระพุทธองค์ทรงสอนว่า สังโยชน์เบื้องต่ำทั้ง ๕ ประการนี้ เป็นสิ่งที่ต้องขจัดให้สิ้นไป เพื่อความหลุดพ้นจากทุกข์โดยสิ้นเชิง. หนทางเดียวที่จะทำลายสังโยชน์เหล่านี้ได้คือการเจริญ อริยมรรคมีองค์ ๘. การเจริญอริยมรรคนี้มุ่งเน้นไปที่การกระทำเพื่อ รู้ยิ่ง (อภิญญา) คือการประจักษ์แจ้งด้วยปัญญา, กำหนดรู้ (ปริญญา) คือการเข้าใจอย่างถ่องแท้, ทำลายให้สิ้นไป (ปหานะ) คือการกำจัดรากเหง้าของสังโยชน์ และ ละเสีย (วูปสมะ) คือการสละทิ้งสิ่งเหล่านี้ไม่ให้กลับมาอีก.

ดังนั้น ใจความสำคัญของพระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงการทำความเข้าใจและปฏิบัติตาม อริยมรรคมีองค์ ๘ อย่างต่อเนื่อง เพื่อละสังโยชน์เบื้องต่ำทั้งห้า อันเป็นหนทางอันประเสริฐนำไปสู่การดับทุกข์และการบรรลุพระนิพพาน.