The Realized One
พระตถาคตสูตร (SN 51.32) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับที่มาแห่งอานุภาพและฤทธิ์อันยิ่งใหญ่ของพระองค์
พระองค์ทรงตั้งคำถามว่า “เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน สิ่งอะไรที่ตถาคตได้เจริญแล้ว ได้กระทำให้มากแล้ว จึงมีอานุภาพมากถึงเพียงนี้?” พระภิกษุทั้งหลายทูลตอบว่า “คำสอนของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระพุทธเจ้าเป็นรากฐาน...”
พระพุทธเจ้าทรงตรัสตอบว่า ตถาคตมีอานุภาพมากถึงเพียงนี้ ก็เพราะได้เจริญและกระทำให้มากซึ่ง อิทธิบาท 4 ประการ ได้แก่:
ในการเจริญอิทธิบาทแต่ละข้อนั้น ภิกษุพึงตั้งใจว่า “ฉันทะ (หรือวิริยะ/จิตตะ/วิมังสา) ของเราจักไม่หย่อนนัก ไม่ตึงนัก และจักไม่หดหู่ภายใน ไม่ฟุ้งซ่านภายนอก” และพึงกำหนดหมายรู้ทั้งเบื้องหน้าเบื้องหลัง ทั้งเบื้องบนเบื้องล่าง ทั้งกลางวันกลางคืน ให้เสมอกัน กล่าวคือ ทำให้ทั่วถึงและสมดุล จากนั้นจึงพัฒนาจิตให้เป็น จิตมีรัศมี อันเปิดเผย ไม่ถูกครอบงำด้วยอารมณ์ใดๆ
ด้วยการเจริญและกระทำให้มากซึ่งอิทธิบาท 4 ประการนี้เอง พระตถาคตจึงสามารถแสดงฤทธิ์ได้นานาประการ เช่น เนรมิตกายเดียวให้เป็นหลายกาย แล้วกลับเป็นกายเดียวได้ หรือมีอำนาจเหนือร่างกายไปจนถึงพรหมโลก
นอกจากนี้ ด้วยการเจริญอิทธิบาท 4 ประการนี้ พระตถาคตยังได้บรรลุ เจโตวิมุตติ (ความหลุดพ้นแห่งใจ) และ ปัญญาวิมุตติ (ความหลุดพ้นด้วยปัญญา) อันไม่กำเริบในภพปัจจุบัน และเข้าถึงอยู่ซึ่งวิมุตตินั้นด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เพราะความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →