1
โทสะเป็นองค์ธรรมหลัก
Dosa as the Root Factor
โทสเจตสิกเกิดร่วมกับโทสมูลจิตทั้ง 2 ดวงเสมอ ทำให้จิตมีลักษณะขัดเคืองและไม่พอใจในอารมณ์
ภาพรวม · Overview
โทจตุกะ 4
โทจตุกะคือกลุ่มอกุศลเจตสิกฝ่ายโทสะ 4 ประเภท ได้แก่ โทสะ อิสสา มัจฉริยะ และกุกกุจจะ โดยโทสะเกิดร่วมกับโทสมูลจิตทั้ง 2 ดวงเสมอ ส่วนอีก 3 ประเภทเกิดตามเหตุปัจจัย
การจำแนก · Classification
โทจตุกะทั้ง 4 ประเภท
1
โทสเจตสิก
โทส · Dosa
สภาพธรรมที่ขัดเคือง ไม่พอใจ และประทุษร้ายอารมณ์ เป็นมูลหลักของโทสมูลจิตทั้ง 2 ดวง
2
อิสสาเจตสิก
อิสฺสา · Issā
สภาพธรรมที่ริษยาและไม่ยินดี เมื่อผู้อื่นได้รับคุณความดี ลาภ ยศ หรือความสำเร็จ
3
มัจฉริยเจตสิก
มจฺฉริย · Macchariya
สภาพธรรมที่ตระหนี่และหวงแหนสมบัติหรือคุณความดีของตน ไม่ต้องการให้ผู้อื่นมีส่วนร่วม
4
กุกกุจจเจตสิก
กุกฺกุจฺจ · Kukkucca
สภาพธรรมที่เดือดร้อนรำคาญใจภายหลัง เพราะอกุศลที่ได้ทำหรือกุศลที่ควรทำแต่ไม่ได้ทำ
เจตสิก · Mental Factors
ลักษณะร่วมของโทจตุกะ
2
เกิดร่วมตามเหตุปัจจัย
Occasional Association
อิสสา มัจฉริยะ และกุกกุจจะเกิดกับโทสมูลจิตตามเหตุปัจจัย โดยเจตสิกทั้งสามไม่เกิดพร้อมกันในจิตดวงเดียว
พระอภิธรรม · Related Texts
