Sobhana-sādhāraṇa Cetasika

โสภณสาธารณเจตสิก

Universal Beautiful Mental Factors

19 ประเภท ทุกดวง ของโสภณจิต โสภณสาธารณะ

โสภณสาธารณเจตสิก 19

โสภณสาธารณเจตสิกคือเจตสิกฝ่ายดีงาม 19 ประเภทที่เกิดร่วมกับโสภณจิตทุกดวงเสมอ ประกอบด้วยเจตสิกทั่วไป 7 และยุคลธรรมเจตสิก 12 ซึ่งแบ่งเป็นธรรมคู่กัน 6 คู่

โสภณสาธารณเจตสิกทั้ง 19 ประเภท

1

สัทธาเจตสิก

สทฺธา · Saddhā

สภาพธรรมที่เลื่อมใสและเชื่อมั่นในสิ่งที่ควรเชื่อ ทำให้จิตผ่องใสและน้อมไปในกุศล

2

สติเจตสิก

สติ · Sati

สภาพธรรมที่ระลึกรู้อารมณ์ฝ่ายดี ไม่หลงลืม และคอยกำกับจิตให้อยู่กับกิจที่เป็นกุศล

3

หิริเจตสิก

หิริ · Hiri

สภาพธรรมที่ละอายต่อการทำบาปและรังเกียจอกุศล โดยมีการเคารพตนเองเป็นเหตุใกล้

4

โอตตัปปเจตสิก

โอตฺตปฺป · Ottappa

สภาพธรรมที่เกรงกลัวต่อโทษของบาปและผลแห่งอกุศล จึงยับยั้งจิตจากความประพฤติชั่ว

5

อโลภเจตสิก

อโลภ · Alobha

สภาพธรรมที่ไม่ติดข้องและไม่ยึดถืออารมณ์ มีลักษณะสละและพร้อมแบ่งปัน

6

อโทสเจตสิก

อโทส · Adosa

สภาพธรรมที่ไม่ขัดเคืองและไม่ประทุษร้ายอารมณ์ มีความอ่อนโยนและเมตตาเป็นลักษณะ

7

ตัตรมัชฌัตตตาเจตสิก

ตตฺรมชฺฌตฺตตา · Tatramajjhattatā

สภาพธรรมที่วางจิตและเจตสิกไว้เป็นกลางอย่างสม่ำเสมอ ไม่เอนเอียงไปด้วยความยินดียินร้าย

8

กายปัสสัทธิเจตสิก

กายปสฺสทฺธิ · Kāyapassaddhi

ความสงบระงับของกองเจตสิก ทำให้เจตสิกที่เกิดร่วมกันปราศจากความกระวนกระวาย

9

จิตตปัสสัทธิเจตสิก

จิตฺตปสฺสทฺธิ · Cittapassaddhi

ความสงบระงับของจิต ทำให้จิตที่เป็นกุศลปราศจากความกระวนกระวายและเร่าร้อน

10

กายลหุตาเจตสิก

กายลหุตา · Kāyalahutā

ความเบาของกองเจตสิก ทำให้เจตสิกไม่หนักและพร้อมทำกิจฝ่ายดี

11

จิตตลหุตาเจตสิก

จิตฺตลหุตา · Cittalahutā

ความเบาของจิต ทำให้จิตไม่หนักและเคลื่อนไปในกุศลกิจได้รวดเร็ว

12

กายมุทุตาเจตสิก

กายมุทุตา · Kāyamudutā

ความอ่อนของกองเจตสิก ทำให้เจตสิกไม่แข็งกระด้างและน้อมไปในกุศลได้ง่าย

13

จิตตมุทุตาเจตสิก

จิตฺตมุทุตา · Cittamudutā

ความอ่อนของจิต ทำให้จิตไม่แข็งกระด้างและเหมาะแก่การอบรมคุณธรรม

14

กายกัมมัญญตาเจตสิก

กายกมฺมญฺญตา · Kāyakammaññatā

ความควรแก่การงานของกองเจตสิก ทำให้เจตสิกเหมาะสมต่อการทำกุศลกิจ

15

จิตตกัมมัญญตาเจตสิก

จิตฺตกมฺมญฺญตา · Cittakammaññatā

ความควรแก่การงานของจิต ทำให้จิตพร้อมและเหมาะสมต่อการทำกุศลกิจ

16

กายปาคุญญตาเจตสิก

กายปาคุญฺญตา · Kāyapāguññatā

ความคล่องแคล่วของกองเจตสิก ทำให้เจตสิกมีความชำนาญและไม่บกพร่องในกุศลกิจ

17

จิตตปาคุญญตาเจตสิก

จิตฺตปาคุญฺญตา · Cittapāguññatā

ความคล่องแคล่วของจิต ทำให้จิตมีความชำนาญและไม่บกพร่องในการทำกุศล

18

กายุชุกตาเจตสิก

กายุชุกตา · Kāyujukatā

ความตรงของกองเจตสิก ทำให้เจตสิกปราศจากความคดโกงและดำเนินไปอย่างซื่อตรง

19

จิตตุชุกตาเจตสิก

จิตฺตุชุกตา · Cittujukatā

ความตรงของจิต ทำให้จิตปราศจากความคดโกงและดำเนินไปในกุศลอย่างซื่อตรง

ลักษณะร่วมของโสภณสาธารณเจตสิก

1

เกิดร่วมกับโสภณจิตทุกดวง

Universal Beautiful Association

โสภณสาธารณเจตสิกทั้ง 19 เกิดร่วมกับโสภณจิตทุกดวงเสมอ ไม่ว่าจิตนั้นจะเป็นกุศล วิบาก หรือกิริยา

2

ยุคลธรรมเจตสิก 12

Twelve Paired Mental Factors

เจตสิกตั้งแต่กายปัสสัทธิถึงจิตตุชุกตาจัดเป็นยุคลธรรม 6 คู่ โดยแต่ละคู่กล่าวถึงกองเจตสิกและจิตควบคู่กัน

พระอภิธรรมปิฎก (พระอภิธรรม 7 คัมภีร์)

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka