| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 13 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | แคว้นกาสี |
| Link | กีฏาคิริสูตร |
กีฏาคิริสูตร (มัชฌิมนิกายที่ 70) เริ่มต้นด้วยพระพุทธองค์ทรงแนะนำภิกษุทั้งหลายให้งดเว้นการฉันอาหารในยามวิกาล ซึ่งจะส่งผลให้สุขภาพดี มีความเบา สบาย และพละกำลัง พระองค์ทรงเชื้อเชิญให้ภิกษุทั้งหลายปฏิบัติตามเพื่อประโยชน์เช่นเดียวกันนี้ อย่างไรก็ตาม เมื่อพระพุทธองค์และหมู่ภิกษุมาถึงกีฏาคิรี ภิกษุบางรูป โดยเฉพาะพระอัสสชิและพระปุนัพพสุกะ กลับไม่ยอมปฏิบัติตาม พวกท่านแย้งว่าตนฉันอาหารทั้งในเวลาเย็น เช้า และแม้ในเวลาวิกาลกลางวัน ก็ยังคงได้รับประโยชน์ด้านสุขภาพและความสบายเหมือนกัน และถามว่าจะทิ้งสิ่งที่เป็นประโยชน์ที่เห็นได้ในปัจจุบันเพื่อประโยชน์ในอนาคตไปทำไม
พระพุทธองค์จึงทรงชี้แจงว่าประเด็นสำคัญมิได้อยู่ที่เวลาของการฉันอาหารโดยตรง แต่เป็นการพิจารณาถึงการเสวยเวทนาแต่ละชนิดอย่างมีสติและปัญญา พระองค์ทรงสอนว่า สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาบางประเภท อาจนำไปสู่การเพิ่มขึ้นของอกุศลธรรมและการลดลงของกุศลธรรมได้ ในทางกลับกัน เวทนาบางประเภทก็สามารถทำให้กุศลธรรมเจริญและอกุศลธรรมเสื่อมถอยได้ ดังนั้น การเข้าใจและจำแนกเวทนาเหล่านี้จึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อการพัฒนาทางจิตวิญญาณ
พระสูตรนี้ยังเน้นย้ำถึงแนวทางการฝึกฝนที่ก้าวหน้า (อนุบุพพสิกขา) ซึ่งนำไปสู่การหลุดพ้น และจำแนกบุคคลออกเป็น 7 ประเภทตามระดับการบรรลุธรรม ได้แก่ อุภโตภาควิมุตติ ปัญญาวิมุตติ กายสักขี ทิฏฐิปัตตะ สัทธาวิมุตติ ธัมมานุสารี และสัทธานุสารี ศรัทธาเป็นองค์ประกอบสำคัญและเป็นรากฐานในการน้อมรับคำสอนของพระศาสดาและดำเนินตามมรรคมีองค์ 8 การปฏิบัติธรรมเริ่มต้นด้วยศรัทธา การฟัง การพิจารณา ความเพียร ความตั้งใจ การใคร่ครวญ และความบากบั่น ซึ่งท้ายที่สุดจะนำไปสู่การรู้แจ้งในสัจธรรม
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ชีวกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พหุเวทนิยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พรหมายุสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เสลสูตร ๓ | พระพุทธเจ้า |
| มหาราหุโลวาทสูตร | พระพุทธเจ้า |
| กันทรกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พาหิติกสูตร | พระอานนท์ |
| เวขณสสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มฆเทวสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มธุรสูตร | พระมหากัจจานะ |