พาหิติกสูตร

พาหิติกสูตร เป็นพระสูตรลำดับที่ 88 ในมัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์แห่งพระไตรปิฎก เล่าถึงเหตุการณ์ที่พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงสนทนาธรรมกับพระอานนท์ ณ อารามของมิคารมารดา ในกรุงสาวัตถี. ในวันนั้น ขณะที่พระอานนท์กำลังออกบิณฑบาต พระเจ้าปเสนทิโกศล ซึ่งกำลังประทับบนคอช้าง ได้ทอดพระเนตรเห็นพระอานนท์ จึงทรงส่งอำมาตย์ไปนิมนต์ให้รอ และภายหลังได้เสด็จลงจากช้าง เพื่อทรงสนทนาธรรมด้วยพระองค์เอง.

พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงทูลถามพระอานนท์เกี่ยวกับกายสมาจาร วจีสมาจาร และมโนสมาจาร (ความประพฤติทางกาย วาจา และใจ) ที่สมณพราหมณ์ผู้รู้แจ้งไม่พึงติเตียน. พระอานนท์ได้ถวายพระพรตอบว่า กายสมาจาร วจีสมาจาร และมโนสมาจารที่เป็นกุศล คือการกระทำที่ไม่เบียดเบียนตนเอง ไม่เบียดเบียนผู้อื่น และไม่เบียดเบียนทั้งสองฝ่าย ย่อมเป็นสมาจารที่ไม่มีโทษ และสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้รู้แจ้งย่อมไม่ติเตียน. ส่วนอกุศลสมาจารคือการกระทำที่นำไปสู่ความเบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่น ซึ่งเป็นสิ่งที่บัณฑิตพึงติเตียน.

หลังจากสนทนาธรรมแล้ว พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ถวายผ้าพาหิติกา ซึ่งเป็นผ้าเนื้อดีนำเข้าจากต่างแคว้น มีความยาว 16 ศอก กว้าง 8 ศอก ที่พระเจ้าอชาตศัตรูประทานมาให้. แรกเริ่ม พระอานนท์ปฏิเสธ โดยกล่าวว่าไตรจีวรของท่านครบถ้วนแล้ว. แต่พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงยืนยัน โดยเปรียบเทียบว่าการรับผ้าผืนนี้ก็เหมือนแม่น้ำอจิรวดีที่เอ่อล้นฝั่งย่อมแผ่ประโยชน์ไปกว้างขวาง พระอานนท์สามารถใช้ผ้าใหม่ทำจีวร แล้วแบ่งผ้าเก่าแก่ภิกษุรูปอื่นได้ อานิสงส์ก็จะแผ่ไพศาล. ด้วยเหตุผลนี้ พระอานนท์จึงรับผ้าผืนนั้น.

ต่อมา พระอานนท์ได้นำผ้าพาหิติกาไปถวายพระผู้มีพระภาค และกราบทูลเรื่องราวการสนทนาทั้งหมด. พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญพระเจ้าปเสนทิโกศลว่าทรงมีลาภมาก ที่ได้เข้าเฝ้าและสนทนาธรรมกับพระอานนท์ ถือเป็นความได้ดีของพระองค์.