สามคามสูตร

สรุปเนื้อหา สามคามสูตร โดยย่อ

สามคามสูตร เป็นพระสูตรสำคัญบทหนึ่งในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ เล่มที่ ๓ ซึ่งพระผู้มีพระภาคทรงแสดงที่หมู่บ้านสามคาม แคว้นสักกะ มีมูลเหตุมาจากเหตุการณ์ภายหลังการปรินิพพานของนิครนถ์นาฏบุตรที่กรุงปาวา การถึงแก่กรรมของผู้นำศาสนาครั้งนั้น ทำให้เหล่าสาวกของนิครนถ์นาฏบุตรเกิดความแตกแยก ทะเลาะวิวาทบาดหมางกันอย่างรุนแรง ใช้หอกคือปากทิ่มแทงกัน กล่าวหาซึ่งกันและกันว่า "ท่านไม่รู้ทั่วถึงธรรมวินัยนี้ แต่ผมรู้ทั่วถึง" จนกระทั่งหมู่คณะของนิครนถ์เหล่านั้นรวนเร กระทั่งคฤหัสถ์ผู้ครองเรือนก็น้อมใจเชื่อถือธรรมวินัยที่นิครนถ์นาฏบุตรประกาศไว้ไม่ได้อีกต่อไป เหตุการณ์นี้ได้ถูกนำมากราบทูลพระพุทธองค์โดยพระจุนทสมณุทเทส ผ่านทางพระอานนท์

ด้วยเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคจึงทรงแสดงธรรมเพื่อป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ทำนองเดียวกันนี้เกิดขึ้นในพระพุทธศาสนาภายหลังพุทธปรินิพพาน โดยทรงชี้แจงถึง "มูลเหตุแห่งความวิวาท ๖ ประการ" ซึ่งเป็นบ่อเกิดแห่งความไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในพระศาสดา พระธรรม และพระสงฆ์ ทั้งยังทำให้ไม่เป็นผู้กระทำสิกขาให้บริบูรณ์ มูลเหตุเหล่านี้เป็นไปเพื่อความไม่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่ชนหมู่มาก ทั้งเทวดาและมนุษย์

มูลเหตุแห่งความวิวาท ๖ ประการได้แก่:

1. ภิกษุเป็นผู้มักโกรธ มีความผูกโกรธ
2. ภิกษุเป็นผู้มีความลบหลู่ มีความตีเสมอ (ดูหมิ่นผู้อื่น)
3. ภิกษุเป็นผู้มีความริษยา มีความตระหนี่
4. ภิกษุเป็นผู้โอ้อวด มีมายา (เจ้าเล่ห์)
5. ภิกษุเป็นผู้มีความปรารถนาลามก มีความเห็นผิด
6. ภิกษุเป็นผู้ถือความเห็นของตนเอง มีความเชื่อถือผิวเผิน มีความถือรั้น สละคืนความเห็นได้ยาก

พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า หากภิกษุทั้งหลายพิจารณาเห็นมูลเหตุแห่งความวิวาทอันเป็นอกุศลเหล่านี้ ไม่ว่าจะเกิดขึ้นภายในตนเองหรือภายนอก ก็พึงพยายามละมูลเหตุนั้นเสีย และหากยังไม่เห็น ก็พึงปฏิบัติเพื่อไม่ให้มูลเหตุเหล่านั้นเกิดขึ้นในอนาคต การกระทำเช่นนี้ ย่อมเป็นการละ และไม่ให้มูลเหตุแห่งความวิวาทอันลามกนั้นลุกลามต่อไป เป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุขของหมู่คณะ

สามคามสูตรนี้จึงเป็นโอวาทอันสำคัญยิ่งที่พระพุทธองค์ทรงประทานไว้ เพื่อธำรงรักษาความสามัคคีปรองดองในพระธรรมวินัย โดยชี้ให้เห็นถึงต้นตอของความแตกแยกและวิธีการแก้ไขป้องกัน เพื่อให้พระสัทธรรมดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืน และเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย