โคปกโมคคัลลานสูตร

สรุปเนื้อหา โคปกโมคคัลลานสูตร โดยย่อ

โคปกโมคคัลลานสูตร (มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์) เป็นพระสูตรที่บันทึกเหตุการณ์ภายหลังที่พระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานไม่นาน ณ พระเวฬุวัน เขตกรุงราชคฤห์ ขณะนั้นพระเจ้าอชาตศัตรูแห่งแคว้นมคธกำลังปรับปรุงป้อมปราการของเมืองราชคฤห์เนื่องจากทรงระแวงพระเจ้าปัชโชติ

วันหนึ่ง พระอานนท์ได้เข้าไปสนทนากับโคปกโมคคัลลานพราหมณ์ โคปกโมคคัลลานพราหมณ์ได้ทูลถามพระอานนท์ว่า มีภิกษุรูปใดบ้างหรือไม่ที่ประกอบด้วยธรรมครบถ้วนทุกประการเหมือนพระสมณโคดมผู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า? พระอานนท์ได้ตอบว่า ไม่มีภิกษุรูปใดเลยที่ประกอบด้วยธรรมครบถ้วนทุกประการเหมือนพระผู้มีพระภาคเจ้า เพราะพระผู้มีพระภาคเป็นผู้ทรงยังมรรคที่ยังไม่อุบัติให้เกิดขึ้น ทรงยังมรรคที่ยังไม่เกิดให้เกิด ตรัสบอกมรรคที่ยังไม่มีใครบอก ทรงทราบชัดมรรค ทรงรู้แจ้งมรรค และทรงฉลาดในมรรค ส่วนเหล่าสาวกในบัดนี้เป็นผู้ดำเนินตามมรรคในภายหลัง

ขณะที่สนทนากันอยู่นั้น วัสสการพราหมณ์มหาอำมาตย์แห่งแคว้นมคธได้เข้ามาสมทบและสอบถามพระอานนท์ต่อไปว่า พระผู้มีพระภาคได้ทรงแต่งตั้งภิกษุรูปใดไว้เป็นที่พึ่งของสงฆ์หลังจากพระองค์ปรินิพพานหรือไม่ หรือสงฆ์ได้สมมติแต่งตั้งภิกษุรูปใดให้เป็นที่พึ่งหรือไม่? พระอานนท์ตอบว่า ไม่มีทั้งสองกรณี

เมื่อถูกถามว่า เมื่อไม่มีที่พึ่งเช่นนั้น อะไรเป็นเหตุแห่งความสามัคคีกันโดยธรรม พระอานนท์ได้อธิบายว่า ภิกษุทั้งหลายไม่ได้เป็นผู้ไม่มีที่พึ่ง แต่มีพระธรรมและพระวินัยที่พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติและแสดงไว้เป็นที่พึ่งอาศัย นอกจากนี้ พระอานนท์ยังได้กล่าวถึงธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใส ๑๐ ประการที่พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงไว้ ซึ่งทำให้ภิกษุทั้งหลายมีความสามัคคีและเคารพซึ่งกันและกัน ธรรม ๑๐ ประการนี้ ได้แก่ การมีศีลสมบูรณ์, เป็นพหูสูต, มีความสันโดษในปัจจัย ๔, ได้ฌาน ๔, แสดงฤทธิ์ได้, มีทิพยโสตธาตุ, กำหนดรู้ใจผู้อื่นได้, ระลึกชาติได้, มีทิพยจักษุ, และบรรลุเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันไม่มีอาสวะ ภิกษุทั้งหลายย่อมสักการะ เคารพ นับถือ และบูชาภิกษุผู้มีธรรมเหล่านี้ครบถ้วน

สาระสำคัญของโคปกโมคคัลลานสูตรคือ การเน้นย้ำถึงความเป็นเอกอุของพระพุทธเจ้าในฐานะผู้ค้นพบและประกาศพระธรรม และการยืนยันว่าหลังการปรินิพพานของพระองค์แล้ว พระธรรมและพระวินัยที่ทรงบัญญัติไว้คือที่พึ่งที่แท้จริงและเป็นเครื่องนำทางแก่พระสงฆ์ในการธำรงรักษาพระศาสนาให้ยั่งยืน และเป็นเหตุแห่งความสามัคคีของหมู่คณะ