เนวสัญญานาสัญญายตนสูตร

สรุปเนื้อหา เนวสัญญานาสัญญายตนสูตร โดยย่อ

เนวสัญญานาสัญญายตนสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค. สูตรนี้ว่าด้วยเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ซึ่งเป็นฌานขั้นที่ 8 ในอรูปฌาน 4.

ในสูตรนี้ ท่านพระอานนท์ได้สนทนากับท่านพระสารีบุตรเกี่ยวกับอินทรีย์ที่ผ่องใสของท่านพระสารีบุตร ท่านพระสารีบุตรได้อธิบายว่า ท่านได้เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน โดยได้ล่วง "อากิญจัญญายตนฌาน" (ฌานที่ไม่มีอะไรจะยึดถือ) เสียได้โดยประการทั้งปวง. ท่านพระสารีบุตรยังได้กล่าวเพิ่มเติมว่า ในการเข้าถึงฌานนี้ ท่านไม่ได้คิดว่า "เรากำลังเข้า" "เราได้เข้าแล้ว" หรือ "เราออกจากฌานนี้แล้ว".

เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน เป็นภาวะที่จิตละเอียดมาก จนถึงขั้น "มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่". เป็นภาวะที่จิตสงบ ตั้งมั่น และสว่างไสว โดยไม่ปรุงแต่งหรือกำหนดรู้อารมณ์ใดๆ. อย่างไรก็ตาม พระพุทธองค์ตรัสว่า ธรรมนี้ไม่ใช่ธรรมเครื่องขัดเกลาในวินัยของพระอริยะ แต่เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุข หรือเป็นธรรมเครื่องอยู่สงบระงับ.

การปฏิบัติที่ถึงขั้นนี้ต้องทำอย่างสม่ำเสมอและจริงจัง เพื่อให้จิตสงบและผ่องใส จนสามารถเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนฌานได้ หรือน้อมใจไปในปัญญาได้.