หรันติสูตร

สรุปเนื้อหา หรันติสูตร โดยย่อ

หรันติสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย สคาถวรรค หมวดเทวตาสังยุต. ในพระสูตรนี้ เทวดาองค์หนึ่งได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า "พระองค์ทรงข้ามโอฆะ (ห้วงน้ำคือกิเลส) ได้อย่างไร". พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า "ผู้มีอายุ เมื่อใดเรานั้นยังพักอยู่ เมื่อนั้นเราก็ยังจมอยู่ เมื่อใดเรายังเพียรอยู่ เมื่อนั้นเราก็ยังลอยอยู่แน่นอน เราไม่พักไม่เพียรอย่างนี้แล จึงข้ามโอฆะได้".

ความหมายของ "ไม่พัก" คือ ไม่แสวงหาความสุขในทางกามารมณ์ และ "ไม่เพียร" คือ ไม่แสวงหาความสุขด้วยการทรมานตนให้ลำบาก. คำอธิบายในอรรถกถาเพิ่มเติมว่า ผู้ที่เกียดกันอกุศลธรรมด้วย "หิริ" (ความละอายต่อบาป) ย่อมชื่อว่าผู้เกียดกันอกุศลธรรมด้วยหิริ. อุปมาเหมือนม้าอาชาไนยที่เมื่อเห็นเงาแส้ก็รู้ และไม่ยอมให้แส้ตกถึงตัวฉันใด ภิกษุผู้รู้เมื่อนำความครหา (ความผิด) อันเป็นจริงออกไป ก็ย่อมระวังไม่ให้ตกถึงตนฉันนั้น.

ดังนั้น หรันติสูตรจึงสอนถึงการข้ามพ้นกิเลสด้วยการไม่ยึดติด ไม่แสวงหาความสุขทางโลก และการมีหิริโอตตัปปะ (ความละอายและความเกรงกลัวต่อบาป) เป็นเครื่องกำกับใจ.