| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 18 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | กรุงสาวัตถี |
| Link | อวิชชาปหานสูตร |
อวิชชาปหานสูตร (Avijjapahana Sutta) เป็นพระสูตรที่ปรากฏอยู่ในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค ซึ่งเป็นพระสูตรที่ว่าด้วยการละอวิชชา หรือความไม่รู้แจ้ง พระสูตรนี้เกิดขึ้นเมื่อมีภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า เมื่อรู้อย่างไร เห็นอย่างไร จึงจะละอวิชชาได้ และวิชชาจึงจะเกิดขึ้นได้
พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า การละอวิชชาและยังวิชชาให้เกิดขึ้นนั้น ย่อมเป็นไปได้ด้วยการรู้และเห็นความไม่เที่ยงของสิ่งต่างๆ สิ่งเหล่านั้นครอบคลุมถึงอายตนะภายใน 6 (ตา, หู, จมูก, ลิ้น, กาย, ใจ) และอายตนะภายนอก 6 (รูป, เสียง, กลิ่น, รส, โผฏฐัพพะ, ธรรมารมณ์)
นอกจากนี้ ยังรวมถึงวิญญาณ (การรับรู้), ผัสสะ (การกระทบ), และเวทนา (ความรู้สึกสุข ทุกข์ หรือไม่สุขไม่ทุกข์) ที่เกิดขึ้นจากการกระทบกันของอายตนะต่างๆ นั้นว่า "ไม่เที่ยง" เมื่อภิกษุรู้และเห็นความไม่เที่ยงของสิ่งเหล่านี้อย่างถ่องแท้ อวิชชา (ความไม่รู้) ย่อมเสื่อมคลายไป และวิชชา (ความรู้แจ้ง) ย่อมเกิดขึ้น นี่คือแก่นคำสอนของอวิชชาปหานสูตร ซึ่งเน้นย้ำถึงการพิจารณาไตรลักษณ์โดยเฉพาะความไม่เที่ยง เพื่อการหลุดพ้นจากอวิชชา.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| อาทิตตปริยายสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ผัคคุนปัญหาสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สัญโญชนิยธัมมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| โมคคัลลานสูตรที่ ๗ | พระมหาโมคคัลลานะ |
| ตติยัชฌานปัญหาสูตร | พระมหาโมคคัลลานะ |
| พาหิรานิจจสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อวิชชาปัญหาสูตร | พระสารีบุตร |
| อุปาทานิยธัมมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ราธทุกขสูตร | พระพุทธเจ้า |