โมคคัลลานสูตรที่ ๗

โมคคัลลานสูตรที่ ๗ สังยุตตนิกาย SN 44.7 เป็นพระสูตรที่กล่าวถึงการสนทนาระหว่างวัจฉโคตรปริพาชกกับพระมหาโมคคัลลานะ และต่อมากับพระผู้มีพระภาคเจ้าโดยตรง เกี่ยวกับประเด็นคำถามเชิงอภิปรัชญา 10 ประการที่พระพุทธองค์ไม่ทรงพยากรณ์ หรือที่เรียกว่า "อัพยากตธรรม"

เรื่องราวเริ่มต้นเมื่อวัจฉโคตรปริพาชกเข้าไปหาพระมหาโมคคัลลานะและตั้งคำถามว่า "โลกเที่ยงหรือ" "โลกไม่เที่ยงหรือ" "โลกมีที่สุดหรือ" "โลกไม่มีที่สุดหรือ" "ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกันหรือ" "ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกันหรือ" "พระตถาคตบังเกิดอีกหลังจากตายแล้วหรือ" "พระตถาคตไม่บังเกิดอีกหลังจากตายแล้วหรือ" "พระตถาคตบังเกิดอีกก็มี ไม่บังเกิดอีกก็มี หลังจากตายแล้วหรือ" และ "พระตถาคตบังเกิดอีกก็หามิได้ ไม่บังเกิดอีกก็หามิได้ หลังจากตายแล้วหรือ" พระมหาโมคคัลลานะได้ตอบวัจฉโคตรไปในทุกคำถามว่า "พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์"

เมื่อวัจฉโคตรปริพาชกสอบถามถึงเหตุผลที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ปัญหาเหล่านี้ พระมหาโมคคัลลานะได้อธิบายว่า ปริพาชกอื่นๆ ย่อมยึดถือในอายตนะทั้งหก (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) ว่า "นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตัวตนของเรา" จึงทำให้เกิดคำถามเหล่านี้ขึ้นมา แต่พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงพิจารณาเห็นอายตนะเหล่านั้นว่า "นั่นไม่ใช่ของเรา นั่นไม่เป็นเรา นั่นไม่ใช่ตัวตนของเรา" เพราะเหตุนี้ พระองค์จึงไม่ทรงพยากรณ์ปัญหาเหล่านั้น

ภายหลัง วัจฉโคตรปริพาชกได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าโดยตรง และได้ถามคำถามทั้ง 10 ประการเดียวกันนั้น พระพุทธองค์ก็ทรงตอบและให้เหตุผลเช่นเดียวกับที่พระมหาโมคคัลลานะได้อธิบายไว้ วัจฉโคตรปริพาชกจึงแสดงความอัศจรรย์ใจว่าคำสอนของพระศาสดากับสาวกนั้นตรงกันและสอดคล้องกันอย่างไม่ผิดเพี้ยนเลย