ทุกขสมุทยสูตร

สรุปเนื้อหา ทุกขสมุทยสูตร โดยย่อ

ทุกขสมุทยสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค. ในพระสูตรนี้ พระพุทธเจ้าทรงแสดงถึง "ความเกิดแห่งทุกข์" และ "ความดับแห่งทุกข์".

ความเกิดแห่งทุกข์ เกิดขึ้นจากเหตุปัจจัย คือ อายตนะทั้ง ๖ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) เมื่อกระทบกับอารมณ์ (รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์) เกิดเป็นวิญญาณ (การรับรู้) ความประชุมขององค์ธรรมทั้ง ๓ นี้เรียกว่า "ผัสสะ" เมื่อมีผัสสะแล้วย่อมมี "เวทนา" (ความรู้สึก) และเมื่อมีเวทนา ย่อมมี "ตัณหา" (ความทะยานอยาก) อันเป็นเหตุแห่งทุกข์.

ความดับแห่งทุกข์ เกิดขึ้นเมื่อตัณหาดับสิ้นไปไม่เหลือ เพราะวิราคะ (ความจางคลาย) เมื่อตัณหาดับ อุปาทาน (ความยึดมั่น) ก็ดับ เมื่ออุปาทานดับ ภพ (การเกิด) ก็ดับ เมื่อภพดับ ชาติ (ความเกิด) ก็ดับ และเมื่อชาติดับ ทุกข์ทั้งปวง ทั้งชรา (ความแก่) มรณะ (ความตาย) โสกะ (ความเศร้าโศก) ปริเทวะ (ความคร่ำครวญ) ทุกข์ (ความทุกข์กาย) โทมนัส (ความทุกข์ใจ) และอุปายาส (ความคับแค้นใจ) ก็ดับไปด้วย.

ในอีกนัยหนึ่ง ทุกขสมุทยสูตร (ซึ่งบางครั้งก็เรียกโดยย่อว่า ทุกขสูตร) ยังกล่าวถึงรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ว่าเป็น "ทุกข์". โดยมูลเหตุแห่งทุกข์ คือ ตัณหา (กามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา) ที่นำไปสู่การเกิดในภพใหม่.