| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 12 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | พระเชตวัน กรุงสาวัตถี |
| Link | มหาทุกขักขันธสูตร |
มหาทุกขักขันธสูตร (พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เล่ม ๒ ภาค ๒) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุและพราหมณ์ เพื่อชี้ให้เห็นถึง "กองทุกข์ใหญ่" ที่เกิดจากกาม รูป และเวทนา
พระองค์ทรงอธิบายว่าสรรพสิ่งเหล่านี้มี ๓ ส่วน คือ:
๑. **อัสสาทะ (ความเพลิน)**: ความสุขความพอใจที่ได้รับจากสิ่งนั้นๆ ชั่วคราว
๒. **อาทีนวะ (โทษ)**: ผลร้าย ความทุกข์ ความไม่เที่ยงแท้ และความเดือดร้อนที่ตามมาจากการยึดติดหรือข้องเกี่ยวกับสิ่งนั้น ซึ่งนำไปสู่ความเศร้าโศก ร่ำไห้ ทุกข์กายทุกข์ใจ
๓. **นิสสรณะ (อุบายเครื่องออก)**: การเห็นโทษ ละความพอใจในอัสสาทะ ปล่อยวาง และทำลายราคะในสิ่งนั้นๆ ได้อย่างสิ้นเชิง อันนำไปสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์
ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นสัจธรรมว่า กาม รูป และเวทนา ล้วนนำมาซึ่งทุกข์ หากไม่เข้าใจทั้งอัสสาทะ อาทีนวะ และนิสสรณะ อย่างถ่องแท้ จะไม่สามารถหลุดพ้นจากสังสารวัฏได้
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| สัมมาทิฏฐิสูตร | พระสารีบุตร |
| มหาสติปัฏฐานสูตร ๑ | พระพุทธเจ้า |
| อลคัททูปมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| รถวินีตสูตร | พระปุณณมันตานีบุตร |
| มหาโคสิงคสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สาเลยยกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มหาเวทัลลสูตร | พระสารีบุตร |
| จูฬเวทัลลสูตร | ธัมมทินนาเถรี |
| ภยเภรวสูตร | พระพุทธเจ้า |
| โกสัมพิยสูตร | พระพุทธเจ้า |