อินทรีย์ โสตาปันนสูตร

สรุปเนื้อหา อินทรีย์ โสตาปันนสูตร โดยย่อ

โสตาปันนสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ซึ่งกล่าวถึงคุณสมบัติของการเป็นพระโสดาบัน ผู้ที่ได้บรรลุโสดาบันบันแล้ว จะไม่ตกต่ำลงสู่ภพภูมิที่ต่ำกว่าอย่างแน่นอน และจะบรรลุพระนิพพานในที่สุด

หัวใจสำคัญของโสตาปันนสูตร คือ การที่พระอริยสาวกได้ "รู้แจ้งเห็นจริง" ในอุปาทานขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ตามความเป็นจริง โดยการรู้แจ้งนี้ครอบคลุมถึงการเห็นเหตุเกิด (สมุทัย) เหตุดับ (นิโรธ) คุณ (อานิสงส์) โทษ (ทุกข์) และอุบายเครื่องสลัดออกจากอุปาทานขันธ์ทั้ง ๕ นั้น

ในพระสูตรบางแห่งได้อธิบายเพิ่มเติมว่า การบรรลุโสดาบันนั้นเกิดจากการ "รู้แจ้งเห็นจริง" ในอินทรีย์ ๕ ประการ คือ สัทธินทรีย์ (ความเชื่อ) วิริยินทรีย์ (ความเพียร) สตินทรีย์ (สติ) สมาธินทรีย์ (สมาธิ) และปัญญินทรีย์ (ปัญญา) โดยปัญญินทรีย์นี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง ในการเห็นการเกิดดับ (อุทยัพพยานุปัสนา) ของสังขารธรรมทั้งหลาย

นอกจากนี้ โสตาปันนสูตรยังกล่าวถึงอินทรีย์ ๖ คือ จักขุนทรีย์ โสตินทรีย์ ฆานินทรีย์ ชิวหินทรีย์ กายินทรีย์ และมนินทรีย์ การที่พระพุทธเจ้าทรงปฏิญาณว่าได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ก็ต่อเมื่อทรงรู้ทั่วถึงความเกิด ความดับ คุณ โทษ และอุบายเครื่องสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๖ ประการนี้ ตามความเป็นจริง หากสมณะหรือพราหมณ์ใดไม่รู้แจ้งในอินทรีย์ ๖ นี้ ก็ไม่ถือว่าเป็นสมณะหรือพราหมณ์ที่แท้จริง