โอฆาทิสูตร

ณ กรุงสาวัตถี พระพุทธองค์ทรงแสดง "โอฆาทิสูตร" โดยทรงชี้ให้เห็นถึงอันตรายของ "โอฆะ" หรือกระแสกิเลสที่ท่วมทับจิตใจ ซึ่งเป็นเสมือนกระแสน้ำที่พัดพาสรรพสัตว์ให้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในสังสารวัฏ โอฆะเหล่านี้มี 4 ประการ ได้แก่:

• กามโอฆะ: กระแสกิเลสคือความยินดีพอใจในอารมณ์อันน่าใคร่ต่างๆ ทั้งรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ที่ทำให้ติดข้องอยู่กับความสุขทางโลก
• ภวโอฆะ: กระแสกิเลสคือความอยากมี อยากเป็น อยากเกิดในภพต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นภพที่ดีหรือภพที่ชั่ว ความปรารถนาที่จะดำรงอยู่หรือแสวงหาการเกิดใหม่
• ทิฏฐิโอฆะ: กระแสกิเลสคือความยึดมั่นในทิฏฐิหรือความเห็นผิดต่างๆ เช่น ความเชื่อว่าไม่มีกรรม ไม่มีผลของกรรม หรือความเห็นผิดอื่นๆ ที่บิดเบือนจากความเป็นจริง
• อวิชชาโอฆะ: กระแสกิเลสคือความไม่รู้แจ้งในอริยสัจสี่และสภาวะธรรมตามความเป็นจริง ซึ่งเป็นรากเหง้าของกิเลสทั้งปวง

พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่าโอฆะทั้งสี่นี้เป็นสิ่งบีบคั้นจิตใจ นำมาซึ่งความทุกข์ และเป็นเครื่องผูกมัดสัตว์โลกไว้ในวัฏสงสาร เพื่อที่จะทำความเข้าใจโดยตรง (อภิญญา), เข้าใจอย่างถ่องแท้ (ปริญญา), ทำลายให้สิ้นไป (ปริกขัย), และละทิ้ง (ปหาน) ซึ่งโอฆะทั้งสี่นี้ พระพุทธองค์ทรงสอนให้เจริญ "อริยมรรคมีองค์แปด" (The Noble Eightfold Path) ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ

การเจริญอริยมรรคมีองค์แปดนี้เองคือหนทางอันประเสริฐที่จะนำไปสู่การข้ามพ้นจากกระแสโอฆะเหล่านั้น เป็นแนวทางปฏิบัติที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถเห็นแจ้งในความจริงของทุกข์และหนทางแห่งการดับทุกข์ นำไปสู่การหลุดพ้นจากกิเลสเครื่องร้อยรัดและเข้าถึงพระนิพพานในที่สุด.