กัปปสหัสสสูตร

กัปปสหัสสสูตร (สังยุตตนิกาย SN 52.11) เป็นพระสูตรที่อยู่ในอนุรุทธสังยุตต์ ซึ่งกล่าวถึงพระอนุรุทธะเป็นสำคัญ. พระสูตรนี้เกิดขึ้นที่พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ในกรุงสาวัตถี.

ครั้งนั้น ภิกษุจำนวนมากได้เข้าไปหาพระอนุรุทธะ และสอบถามท่านว่า ท่านบรรลุอภิญญาใหญ่ (mahābhiññā) ได้ด้วยการเจริญและทำให้มากซึ่งธรรมเหล่าไหน?

พระอนุรุทธะตอบว่า ท่านได้บรรลุอภิญญาใหญ่ด้วยการเจริญและทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ ประการ สติปัฏฐาน ๔ ประการนั้นคือ การพิจารณาเห็นกายในกาย, พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา, พิจารณาเห็นจิตในจิต, และพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ด้วยความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้

ด้วยการเจริญและทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ ประการนี้นั่นเอง พระอนุรุทธะจึงสามารถระลึกถึงกัปป์ (กัปป์สหัสสะ) ได้ถึงหนึ่งพันกัปป์ (โลกธาตุ)

พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเจริญสติปัฏฐาน ๔ ในฐานะเป็นหนทางแห่งการบรรลุอภิญญาและความรู้ยิ่งเห็นจริงในธรรม. แสดงให้เห็นว่าการฝึกฝนจิตให้ตั้งมั่นอยู่กับฐานทั้งสี่อย่างต่อเนื่องและจริงจัง เป็นปัจจัยสำคัญที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นและคุณวิเศษต่างๆ ในพระพุทธศาสนา.