Awakened
สัมมัทธสูตร (sn48.28) แสดงหลักธรรมอันเป็นแก่นแห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเข้าใจอินทรีย์ทั้งหก อันเป็นทางนำไปสู่การตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรัสว่ามีอินทรีย์อยู่ ๖ ประการ ซึ่งเป็นรากฐานของการรับรู้และการเกิดทุกข์ ดังนี้
พระองค์ทรงชี้ว่า ตราบใดที่พระองค์ยังไม่ได้รู้แจ้งความจริงเกี่ยวกับ อัสสาทะ (ความเพลิดเพลิน), อาทีนวะ (โทษหรือความทุกข์), และ นิสสรณะ (อุบายเครื่องออกจากทุกข์หรือทางพ้น) ของอินทรีย์ทั้งหกนี้อย่างแท้จริง พระองค์ก็ยังมิได้ประกาศว่าได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก หมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณะ พราหมณ์ เทวดาและมนุษย์
แต่เมื่อพระองค์ทรงรู้แจ้งในอัสสาทะ อาทีนวะ และนิสสรณะของอินทรีย์ทั้งหกนี้อย่างถ่องแท้แล้ว ญาณทัสสนะอันบริสุทธิ์ก็เกิดขึ้นกับพระองค์ พระองค์จึงได้ประกาศพระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณนั้น การประกาศนี้เป็นการยืนยันถึงการหลุดพ้นอย่างสิ้นเชิง ซึ่งเป็นผลมาจากการเข้าใจและเห็นแจ้งในธรรมชาติของอินทรีย์เหล่านี้
จากนั้น ญาณทัสสนะดังกล่าวได้นำไปสู่ความรู้ที่ว่า "วิมุตติของเราไม่กำเริบ ภพสุดท้ายของเรา บัดนี้ไม่มีภพใหม่อีกต่อไป" ซึ่งแสดงถึงการบรรลุอรหัตผล การสิ้นสุดแห่งการเวียนว่ายตายเกิด และความเป็นอิสระจากทุกข์ทั้งปวงอย่างถาวร พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำว่าการบรรลุอรหัตผลและการตรัสรู้ เกิดจากการรู้แจ้งในอายตนะทั้งหกอย่างรอบด้าน ด้วยการเข้าใจความเพลิน โทษ และทางออกจากการยึดมั่นถือมั่นในสิ่งเหล่านั้น
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →