สัตติสตสูตร

สรุปเนื้อหา สัตติสตสูตร โดยย่อ

สัตติสตสูตร หรือ สาฏิตตสูตร เป็นพระสูตรสำคัญบทหนึ่งในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค หมวดสัจจสังยุต (การประมวลเรื่องเกี่ยวกับอริยสัจ ๔ ประการ) ลำดับที่ ๕ ในสีสปาวนวรรค พระสูตรนี้แสดงถึงความสำคัญและคุณค่าอันยิ่งใหญ่ของการตรัสรู้อริยสัจ ๔ ซึ่งเป็นแก่นแท้ของพระพุทธศาสนา โดยพระพุทธองค์ทรงใช้อุปมาอันคมคายและหนักแน่นเพื่อเน้นย้ำถึงความเร่งด่วนในการบรรลุธรรมนี้.

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรัสเล่าถึงอุปมาว่า หากมีบุรุษผู้หนึ่งมีอายุยืนถึง ๑๐๐ ปี และมีชีวิตอยู่ตลอด ๑๐๐ ปีนั้น เขาถูกคนใช้หอก ๑๐๐ เล่มทิ่มแทงในเวลาเช้า ๑๐๐ เล่มในเวลาเที่ยง และอีก ๑๐๐ เล่มในเวลาเย็น นั่นหมายความว่าเขาถูกหอกทิ่มแทงถึงวันละ ๓๐๐ เล่มตลอดระยะเวลา ๑๐๐ ปีแห่งชีวิต พระพุทธองค์ตรัสว่า ถึงแม้จะต้องทนทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัสเช่นนั้น บุรุษผู้เห็นประโยชน์ก็ควรยอมรับข้อเสนอนั้น หากการทนทุกข์เช่นนั้นจะนำไปสู่การตรัสรู้อริยสัจ ๔ ที่ยังไม่เคยตรัสรู้มาก่อน

เหตุผลที่กุลบุตรผู้เห็นประโยชน์ควรยอมรับความทุกข์ทรมานอันยิ่งใหญ่นั้นก็เพราะว่า สังสารวัฏนี้เป็นสิ่งที่มีเบื้องต้นและที่สุดอันกำหนดรู้ไม่ได้ การถูกหอก ดาบ หลาว และขวานประหารในภพชาติต่าง ๆ ที่ผ่านมานั้นไม่สามารถนับประมาณได้เลย ดังนั้น การที่ยอมแลกความทุกข์ทรมานในปัจจุบัน เพื่อให้หลุดพ้นจากวัฏสงสารที่มีความทุกข์ไม่สิ้นสุด จึงถือเป็นสิ่งที่คุ้มค่ายิ่งกว่า

อย่างไรก็ตาม พระพุทธองค์ไม่ได้ทรงกล่าวว่าการตรัสรู้อริยสัจ ๔ จะต้องเกิดขึ้นพร้อมกับความทุกข์และโทมนัส แต่กลับทรงย้ำว่า การตรัสรู้อริยสัจ ๔ นั้น ย่อมมีได้พร้อมกับความสุขและความโสมนัสเท่านั้น ซึ่งหมายถึงความสงบเย็นและความเบิกบานใจที่เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้ประจักษ์แจ้งในสัจธรรมอันสูงสุดนี้.

อริยสัจ ๔ ประการที่ทรงกล่าวถึง ได้แก่ ทุกขอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือทุกข์), ทุกขสมุทัยอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือเหตุแห่งทุกข์), ทุกขนิโรธอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือความดับทุกข์) และทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ (ความจริงอันประเสริฐคือข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์) พระสูตรนี้จบลงด้วยการกระตุ้นเตือนให้ภิกษุทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้แจ้งตามความเป็นจริงว่า "นี่คือทุกข์...นี่คือข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์" อันเป็นหนทางแห่งความพ้นทุกข์ที่แท้จริง.