| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 12 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | ภูเขาคิชฌกูฏ กรุงราชคฤห์ |
| Link | มหาสาโรปมสูตร |
มหาสาโรปมสูตร เป็นพระสูตรในมัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ ที่พระพุทธองค์ทรงแสดงที่ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้กรุงราชคฤห์ หลังจากที่พระเทวทัตได้แยกตัวออกไปไม่นาน โดยทรงใช้อุปมาเรื่องการแสวงหาแก่นไม้เพื่อชี้ให้เห็นถึงเป้าหมายที่แท้จริงของการประพฤติพรหมจรรย์
พระพุทธเจ้าทรงเปรียบเทียบกุลบุตรผู้มีศรัทธาออกบวชเพื่อแสวงหาที่สุดแห่งทุกข์กับการแสวงหาแก่นไม้ โดยมีผู้ที่เข้าใจผิดยึดติดในสิ่งที่ไม่ใช่แก่นแท้ ได้แก่:
* **กิ่งและใบของพรหมจรรย์:** คือการยังลาภสักการะและความสรรเสริญให้เกิดขึ้น แล้วมีความยินดี มัวเมา และยกตนข่มผู้อื่น ถือเป็นเพียงผิวเผินของพรหมจรรย์ ไม่ใช่แก่นแท้ * **สะเก็ดของพรหมจรรย์:** คือการยังความบริบูรณ์แห่งศีลให้สำเร็จ แต่ยังมัวเมาในศีลนั้น ยกตนข่มผู้อื่น ถือเป็นเพียงสะเก็ด ไม่ใช่แก่นแท้ * **เปลือกของพรหมจรรย์:** คือการยังความบริบูรณ์แห่งสมาธิให้สำเร็จ แต่ยังมัวเมาและยกตนข่มผู้อื่น ถือเป็นเพียงเปลือก ไม่ใช่แก่นแท้ * **กระพี้ของพรหมจรรย์:** คือการยังญาณทัสสนะ (ความรู้เห็นตามความเป็นจริง) ให้สำเร็จ แต่ยังมีความยินดี มัวเมา และยกตนข่มผู้อื่น ถือเป็นเพียงกระพี้ ไม่ใช่แก่นแท้
พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า เป้าหมายสูงสุดของการประพฤติพรหมจรรย์นั้น ไม่ใช่ลาภสักการะ ศีล สมาธิ หรือแม้แต่ญาณทัสสนะอันเป็นโลกีย์ หากแต่คือ **เจโตวิมุตติอันไม่กำเริบ** หรือการหลุดพ้นแห่งจิตโดยเด็ดขาด ซึ่งเป็นแก่นแท้และจุดหมายปลายทางของการปฏิบัติอันสูงสุด.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| สัมมาทิฏฐิสูตร | พระสารีบุตร |
| มหาสติปัฏฐานสูตร ๑ | พระพุทธเจ้า |
| อลคัททูปมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| รถวินีตสูตร | พระปุณณมันตานีบุตร |
| มหาโคสิงคสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สาเลยยกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มหาเวทัลลสูตร | พระสารีบุตร |
| จูฬเวทัลลสูตร | ธัมมทินนาเถรี |
| ภยเภรวสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มหาโคปาลสูตร | พระพุทธเจ้า |