Arūpāvacara Citta

อรูปาวจรจิต

Immaterial-Sphere Consciousness

12 ประเภท 3 กลุ่ม 4 ฌาน

อรูปาวจรจิต 12 ประเภท

อรูปาวจรจิตคือจิตที่เป็นอรูปฌาน 4 ระดับ ได้แก่ อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ และเนวสัญญานาสัญญายตนะ แบ่งตามชาติเป็นอรูปาวจรกุศลจิต 4 อรูปาวจรวิบากจิต 4 และอรูปาวจรกิริยาจิต 4 รวมทั้งหมด 12 ประเภท

องค์ประกอบของอรูปาวจรจิต 12

4

อรูปาวจรกุศลจิต 4

Immaterial Wholesome Consciousness

จิตที่เกิดจากการเจริญสมถกรรมฐานต่อจากรูปฌาน จนถึงอรูปฌาน มี 4 ระดับ และสามารถเป็นปัจจัยให้อรูปาวจรวิบากจิต นำเกิดในอรูปภูมิในภพหน้าเมื่อฌานยังไม่เสื่อม

อรูปฌาน มหัคคตจิต
4

อรูปาวจรวิบากจิต 4

Immaterial Resultant Consciousness

จิตที่เป็นผลจากอรูปาวจรกุศลจิต ทำกิจปฏิสนธิและภวังค์ในอรูปภูมิ มี 4 ประเภทตามระดับอรูปฌาน โดยอรูปาวจรกุศลจิตแต่ละระดับส่งผลเป็นอรูปาวจรวิบากจิตในระดับเดียวกัน

วิบากจิต ปฏิสนธิจิต ภวังคจิต
4

อรูปาวจรกิริยาจิต 4

Immaterial Functional Consciousness

จิตอรูปฌานที่เกิดกับพระอรหันต์เท่านั้น มี 4 ประเภทตามระดับอรูปฌานเช่นเดียวกับอรูปาวจรกุศลจิต แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วไม่เป็นปัจจัยให้เกิดอรูปาวจรวิบากจิตในภายหน้า

กิริยาจิต พระอรหันต์

พระอภิธรรมปิฎก (พระอภิธรรม 7 คัมภีร์)

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka