| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 17 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | กรุงสาวัตถี |
| Link | อวิชชาสูตร |
อวิชชาสูตรเป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ซึ่งอธิบายถึงความหมายของ "อวิชชา" โดยพระผู้มีพระภาคตรัสว่า อวิชชาคือการไม่รู้แจ้งในสิ่งต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือการไม่รู้ชัดในขันธ์ 5 (รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ).
ขันธ์ 5 หมายถึง องค์ประกอบทั้ง 5 ที่รวมกันทำให้เกิดเป็นชีวิตขึ้นมา ซึ่งแบ่งออกเป็น รูปขันธ์ (ส่วนที่เป็นร่างกาย) เวทนาขันธ์ (ความรู้สึก) สัญญาขันธ์ (ความจำ) สังขารขันธ์ (การปรุงแต่งของจิต) และวิญญาณขันธ์ (จิตที่รับรู้).
ในอวิชชาสูตร พระผู้มีพระภาคทรงแสดงว่า ผู้ที่ประกอบด้วยอวิชชา จะไม่รู้ชัดในรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ รวมถึงเหตุเกิด ความดับ และหนทางดับของสิ่งเหล่านั้น. การไม่รู้แจ้งนี้เองเป็นประธานในการเกิดอกุศลธรรมต่างๆ นำไปสู่ความเห็นผิด ดำริผิด เจรจาผิด การงานผิด และการเลี้ยงชีพผิด.
ในทางตรงกันข้าม "วิชชา" (ความรู้แจ้ง) คือการรู้ชัดในขันธ์ 5 รวมถึงเหตุเกิด ความดับ และหนทางดับของสิ่งเหล่านั้น. การมีวิชชาเป็นประธานในการเกิดกุศลธรรม นำไปสู่สัมมามรรค (ทางที่ถูกต้อง) 8 ประการ.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| อนัตตลักขณสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ธัมมกถิกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ปณีตตรสูตร | พระพุทธเจ้า |
| จักขุสูตร | พระพุทธเจ้า |
| กโรโตสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อนุราธสูตรที่ ๔ | พระพุทธเจ้า |
| หรันติสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ขันธ์ อรหันตสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ยมกสูตร | พระสารีบุตร |
| ติสสสูตร | พระพุทธเจ้า |