โสตาปันนสูตรที่ ๗

โสตาปันนสูตรที่ ๗ สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค (SN 22.109) เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสแก่หมู่ภิกษุ ณ พระนครสาวัตถี เพื่ออธิบายถึงคุณสมบัติของบุคคลผู้เป็นพระโสดาบัน โดยมีเนื้อหาใจความสำคัญเกี่ยวกับการรู้แจ้งในอุปาทานขันธ์ ๕ อย่างถ่องแท้.

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า อุปาทานขันธ์ ๕ ประการ ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ซึ่งล้วนเป็นสิ่งที่ถูกยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นตัวตนหรือของตน. ในพระสูตรนี้ พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า เมื่อใดที่อริยสาวก (ผู้ฟังของพระอริยะ) ย่อมรู้ชัดตามความเป็นจริงถึง "เหตุเกิด ความดับ คุณ โทษ และธรรมเป็นเครื่องสลัดออก" แห่งอุปาทานขันธ์ ๕ ประการเหล่านี้ เมื่อนั้นจึงกล่าวได้ว่า อริยสาวกผู้นั้นเป็นพระโสดาบัน.

การรู้แจ้งในที่นี้หมายถึงการเข้าใจอย่างถ่องแท้ว่าอุปาทานขันธ์ทั้งห้านั้นมีเหตุปัจจัยให้เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปอย่างไร มีคุณคือความน่าเพลินใจเพียงชั่วคราว มีโทษคือความทุกข์ที่ติดตามมา และมีทางแห่งการสลัดตนให้พ้นจากความยึดมั่นผูกพันในสิ่งเหล่านั้นได้อย่างไร.

ผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็นพระโสดาบันนั้น จะเป็นผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา กล่าวคือไม่กลับไปเกิดในอบายภูมิอีก และเป็นผู้เที่ยงที่จะตรัสรู้สัมโพธิญาณในเบื้องหน้าอย่างแน่นอน. สรุปคือ โสตาปันนสูตรนี้ชี้ให้เห็นถึงแก่นธรรมของการเข้าถึงความเป็นพระโสดาบัน ซึ่งเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจและละความยึดมั่นในขันธ์ ๕ นั่นเอง.