ในจักขุสูตรนี้ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรม ณ กรุงสาวัตถี โดยทรงชี้ให้เห็นถึงความจริงว่า ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ซึ่งเป็นอายตนะทั้งหกนั้น ล้วนเป็นสิ่ง ไม่เที่ยงแท้ แปรปรวน และเสื่อมสิ้นไป ในที่สุด
พระองค์ได้ทรงแบ่งผู้ที่ปฏิบัติตามหลักธรรมนี้เป็น 3 ประเภท ได้แก่
- ผู้ศรัทธาตาม (สัทธานุสารี) คือผู้ที่มีศรัทธาและความเชื่อมั่นในธรรมเหล่านี้ ได้ชื่อว่าได้ก้าวเข้าสู่มรรคที่แน่นอนแล้ว ได้ก้าวเข้าสู่ภาวะของสัตบุรุษ และข้ามพ้นภาวะของอสัตบุรุษได้แล้ว บุคคลประเภทนี้จะไม่กระทำกรรมที่จะนำไปเกิดในอบายภูมิ เช่น นรก กำเนิดเดรัจฉาน หรือเปรตวิสัย และจะไม่มีวันตายไปก่อนที่จะได้บรรลุโสดาปัตติผล
- ผู้เห็นตามหลักธรรม (ธัมมานุสารี) คือผู้ที่ประจักษ์ชัดด้วยปัญญา บุคคลประเภทนี้ก็เช่นเดียวกันกับผู้ศรัทธาตาม คือได้ก้าวเข้าสู่มรรคที่แน่นอน ได้ก้าวเข้าสู่ภาวะของสัตบุรุษ และข้ามพ้นภาวะของอสัตบุรุษได้แล้ว จะไม่กระทำกรรมอันนำไปสู่อบายภูมิ และจะไม่มีวันตายไปก่อนที่จะได้บรรลุโสดาปัตติผล
- พระโสดาบัน คือผู้ที่เข้าใจและเห็นแจ้งในหลักธรรมเหล่านี้อย่างถ่องแท้แล้ว เป็นผู้ที่ไม่มีความเสี่ยงที่จะไปเกิดในอบายภูมิอีก และเป็นผู้ที่เที่ยงต่อการตรัสรู้ คือจะได้บรรลุอรหัตผลในที่สุด
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดวันที่ 2026-04-24