วิญญาณสูตรที่ ๓

สรุปเนื้อหา วิญญาณสูตรที่ ๓ โดยย่อ

วิญญาณสูตรที่ ๓ ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค อุปปาทสังยุต แสดงถึงความเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปแห่งทุกข์ โดยมีเนื้อหาหลักคือ การพิจารณาถึงความไม่เที่ยงของวิญญาณทั้ง ๖ ทาง ได้แก่ จักขุวิญญาณ (การเห็น) โสตวิญญาณ (การได้ยิน) ฆานวิญญาณ (การได้กลิ่น) ชิวหาวิญญาณ (การลิ้มรส) กายวิญญาณ (การสัมผัส) และมโนวิญญาณ (การรู้แจ้งทางใจ).

พระผู้มีพระภาคตรัสสอนว่า ฉันทราคะ (ความยินดีพอใจ) ในวิญญาณทั้ง ๖ นี้ เป็นความเศร้าหมองแห่งจิต. เมื่อภิกษุละความเศร้าหมองนี้ได้ จิตก็จะน้อมไปสู่เนกขัมมะ (การออกจากกาม) และปรากฏในธรรมที่ควรทำให้แจ้งด้วยปัญญาอันรู้ยิ่ง.

สูตรนี้ยังกล่าวถึงความสิ้นไปแห่งสัญญาและวิญญาณ อันมีมูลมาจากความเพลิดเพลิน และความดับแห่งเวทนาทั้งหลาย ซึ่งทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถทราบถึงนิโมกข์ (ความหลุดพ้น) ปโมกข์ (ผลแห่งการหลุดพ้น) และวิเวก (ความสงัด) ของสัตว์ทั้งหลายได้.