พาหิยสูตร

สรุปเนื้อหา พาหิยสูตร โดยย่อ

พาหิยสูตร เป็นพระสูตรที่กล่าวถึงเรื่องราวของท่านพระพาหิยะ (ทารุจีริยะ) ซึ่งเป็นอดีตปุถุชนที่เข้าใจผิดว่าตนเองเป็นพระอรหันต์แล้ว แต่ได้รับการชี้แนะจากเทวดาผู้เป็นสหายในอดีตชาติ ให้ไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อสดับฟังธรรม.

เมื่อท่านพาหิยะได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าและทูลขอให้แสดงธรรม พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมโดยย่อแก่ท่าน ขณะที่พระพุทธองค์กำลังเสด็จบิณฑบาตอยู่. ธรรมเทศนานั้นมีความสั้นมาก เพียงแค่คาถาเดียว แต่ก็ทำให้ท่านพระพาหิยะได้บรรลุอรหัตผลในทันที.

ใจความสำคัญของธรรมเทศนาในพาหิยสูตร คือ การสอนให้พิจารณาสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริง โดยไม่ยึดมั่นถือมั่น ได้แก่ "เมื่อเห็น ก็สักแต่ว่าเห็น, เมื่อได้ยิน ก็สักแต่ว่าได้ยิน, เมื่อได้กลิ่น ก็สักแต่ว่าได้กลิ่น, เมื่อได้ลิ้มรส ก็สักแต่ว่าได้ลิ้มรส, เมื่อได้สัมผัส ก็สักแต่ว่าได้สัมผัส, เมื่อได้รู้แจ้งธรรมารมณ์ ก็สักแต่ว่าได้รู้แจ้ง". การปฏิบัติเช่นนี้จะทำให้ "ตัวตน" หรือ "เรา" หายไป ซึ่งหมายถึงการหลุดพ้นจากกิเลสและทุกข์ทั้งปวง.

หลังจากที่ท่านพระพาหิยะได้บรรลุอรหัตผลแล้ว ท่านก็ได้ถึงแก่กาลตามกรรมที่ได้ทำไว้ คือถูกแม่โคขวิดเสียชีวิต. เมื่อภิกษุทั้งหลายทูลถามถึงคติของท่านพระพาหิยะ พระพุทธองค์ตรัสว่า ท่านเป็นผู้ปฏิบัติชอบธรรมสมควรแก่ธรรม และได้ปรินิพพานแล้ว.

พาหิยสูตรนี้มีอยู่ 3 พระสูตรในพระไตรปิฎก แต่มีความคล้ายคลึงกันในเนื้อหาหลัก คือการขอแสดงธรรมโดยย่อ และการบรรลุธรรมของท่านพาหิยะ. พาหิยสูตรที่ปรากฏในเล่มที่ 19 ของสังยุตตนิกาย จะเน้นที่ "ศีลเป็นเบื้องต้นแห่งกุศลธรรม และสติปัฏฐาน 4".