สารีปุตตสัทธิวิหาริกสูตร

สรุปเนื้อหา สารีปุตตสัทธิวิหาริกสูตร โดยย่อ

สารีปุตตสัทธิวิหาริกสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในหมวดสังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค. พระสูตรนี้กล่าวถึงท่านพระสารีบุตรซึ่งเป็นพระอัครสาวกเบื้องขวา เลิศด้วยปัญญา ได้สนทนากับภิกษุรูปหนึ่ง เกี่ยวกับสาเหตุที่สัทธิวิหาริก (ศิษย์) ของท่านบอกคืนสิกขาและกลับไปเป็นคฤหัสถ์.

ท่านพระสารีบุตรได้อธิบายว่า สาเหตุนั้นเกิดจากการที่ภิกษุนั้น "ไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ไม่รู้ประมาณในการบริโภคอาหาร และไม่ประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่เนืองๆ". พระสูตรได้ขยายความหมายของแต่ละข้อดังนี้:

การคุ้มครองทวารในอินทรีย์ หมายถึง การสำรวมตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ เมื่อเห็นรูป ได้ยินเสียง ได้กลิ่น ลิ้มรส ถูกต้องโผฏฐัพพะ หรือรับรู้อารมณ์ทางใจ ก็ไม่ยินดีเพลิดเพลิน หรือยึดติด จนเกิดอกุศลธรรม เช่น อภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้) และโทมนัส (ความทุกข์ใจ).

การรู้ประมาณในการบริโภคอาหาร คือ การฉันอาหารด้วยการพิจารณาเห็นถึงประโยชน์ที่แท้จริง คือ เพื่อหล่อเลี้ยงร่างกาย เพื่อให้ดำรงอยู่ได้ เพื่อกำจัดความเบียดเบียน และเพื่ออนุเคราะห์พรหมจรรย์ ไม่ใช่เพื่อความสนุกสนาน มัวเมา หรือเพื่อประดับตกแต่ง.

การประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่เนืองๆ คือ การหมั่นทำความเพียรอย่างสม่ำเสมอ เช่น การเดินจงกรม การนั่งสมาธิ เพื่อชำระจิตใจให้บริสุทธิ์จากนิวรณ์ (ธรรมที่เป็นเครื่องกั้นจิต) ทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน.

พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า หากภิกษุสามารถปฏิบัติทั้งสามข้อนี้ได้อย่างเคร่งครัด ก็จะสามารถประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ตลอดชีวิตได้.