เวสาลีสูตร

เวสาลีสูตร สังยุตตนิกาย (SN 35.124) เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่กูฏาคารศาลา ในป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี อุคคคฤหบดีชาวเมืองเวสาลีได้เข้าเฝ้าพระพุทธองค์แล้วทูลถามว่า อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สัตว์บางพวกในโลกนี้ไม่ปรินิพพานในปัจจุบัน และอะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สัตว์บางพวกปรินิพพานในปัจจุบัน.

พระผู้มีพระภาคทรงอธิบายว่า ดูกรคฤหบดี รูปที่พึงเห็นด้วยตา เสียงที่พึงได้ยินด้วยหู กลิ่นที่พึงดมด้วยจมูก รสที่พึงลิ้มด้วยลิ้น โผฏฐัพพะที่พึงถูกต้องด้วยกาย และธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งด้วยใจนั้น เป็นสิ่งที่น่าใคร่ น่าปรารถนา น่าชอบใจ น่ารักใคร่ อันเป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัดย้อมใจอยู่.

หากภิกษุ (หรือบุคคล) ยังพอใจ เพลิดเพลิน และยึดมั่นในอารมณ์เหล่านั้น วิญญาณของเขาก็มีอารมณ์เหล่านั้นเป็นที่อาศัย เป็นเครื่องหล่อเลี้ยง เป็นเครื่องปรุงแต่งให้เกิดความยึดมั่นถือมั่นอยู่. ผู้ที่ยังมีความยึดมั่นถือมั่นก็ย่อมไม่ปรินิพพานในปัจจุบันชาติ.

แต่ถ้าภิกษุ (หรือบุคคล) ไม่พอใจ ไม่เพลิดเพลิน และไม่ยึดมั่นในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์เหล่านั้น วิญญาณของเขาก็ย่อมไม่มีอารมณ์เหล่านั้นเป็นที่อาศัย ไม่มีเครื่องหล่อเลี้ยง ไม่มีเครื่องปรุงแต่งให้เกิดความยึดมั่นถือมั่น. ผู้ที่ปราศจากความยึดมั่นถือมั่นย่อมปรินิพพานในปัจจุบันชาติ. นี่แหละคือเหตุและปัจจัยที่ทำให้สัตว์บางพวกปรินิพพานหรือไม่ปรินิพพานในชีวิตนี้.