จตุตถัชฌานปัญหาสูตร

สรุปเนื้อหา จตุตถัชฌานปัญหาสูตร โดยย่อ

จตุตถัชฌานปัญหาสูตร เป็นส่วนหนึ่งของสังยุตตนิกาย ซึ่งเป็นหมวดที่ว่าด้วยฌานต่างๆ โดยเฉพาะโมคคัลลานสังยุต. สูตรนี้กล่าวถึงลักษณะของจตุตถฌาน ซึ่งเป็นฌานที่ 4 ในรูปฌาน.

ลักษณะสำคัญของจตุตถฌาน คือ การละสุขและทุกข์ รวมถึงโสมนัสและโทมนัสทั้งหลายสิ้นเชิง. ในขณะที่เข้าถึงจตุตถฌาน จิตจะตั้งมั่นอยู่ในอุเบกขา ความสงบ และสติที่บริสุทธิ์. ไม่มีสุขเวทนาหรือทุกขเวทนาปรากฏ แต่เป็นอทุกขมสุขเวทนา หรือเวทนาที่มิใช่สุข มิใช่ทุกข์.

การเจริญจตุตถฌานนี้ถือเป็นธรรมอันหนึ่งในการละอาสวะ และเป็นฐานสำคัญสำหรับการเจริญวิปัสสนาเพื่อละกิเลส. เมื่อจิตมีกำลังจากการเข้าถึงจตุตถฌานแล้ว หากพิจารณาเห็นธรรมทั้งหลายตามความเป็นจริง คือ ความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ย่อมสามารถนำไปสู่ความสิ้นไปแห่งอาสวะ และบรรลุนิพพานได้.