ทุติยสารีปุตตโกฏฐิตสูตร

ทุติยสารีปุตตโกฏฐิตสูตร (สังยุตตนิกาย SN 44.4) เป็นพระสูตรที่บันทึกการสนทนาระหว่างพระสารีบุตรและพระมหาโกฏฐิตะ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้กรุงพาราณสี โดยมีประเด็นหลักเกี่ยวกับการที่พระพุทธองค์มิได้ทรงพยากรณ์ถึงการดำรงอยู่ของพระตถาคตภายหลังความตาย

พระมหาโกฏฐิตะได้สอบถามพระสารีบุตรว่า เหตุใดพระผู้มีพระภาคจึงไม่ทรงพยากรณ์ว่า พระตถาคตยังคงมีอยู่ภายหลังความตาย, ไม่มีอยู่ภายหลังความตาย, ทั้งมีอยู่และไม่มีอยู่ภายหลังความตาย, หรือทั้งไม่มีอยู่และไม่ใช่อื่นภายหลังความตาย

พระสารีบุตรได้อธิบายว่า สาเหตุที่พระพุทธองค์ไม่ทรงพยากรณ์ประเด็นเหล่านี้เป็นเพราะบุคคลที่ไม่รู้และไม่เห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ตามความเป็นจริง ไม่รู้ถึงเหตุเกิด ความดับ และปฏิปทาอันเป็นไปเพื่อความดับแห่งสิ่งเหล่านั้น ย่อมยังคิดและสงสัยในเรื่องการดำรงอยู่ของพระตถาคตภายหลังความตาย

ในทางกลับกัน บุคคลที่รู้และเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ตามความเป็นจริง รู้ถึงเหตุเกิด ความดับ และปฏิปทาอันเป็นไปเพื่อความดับแห่งสิ่งเหล่านั้นแล้ว ย่อมไม่คิดหรือสงสัยในประเด็นว่าพระตถาคตมีอยู่หรือไม่มีอยู่ภายหลังความตาย หรือในทิฏฐิอื่น ๆ ที่กล่าวมา ด้วยการเข้าใจในอุปาทานขันธ์ ๕ อย่างถ่องแท้ จึงเป็นการข้ามพ้นจากข้อสงสัยและทิฏฐิเหล่านั้น นี่คือเหตุผลที่พระผู้มีพระภาคไม่ทรงพยากรณ์ในเรื่องดังกล่าว.