| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 19 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | พระพาหิยะ |
| สถานที่ | กรุงสาวัตถี |
| Link | สติปัฏฐาน พาหิยสูตร |
พาหิยสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย มีเนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติธรรมเพื่อความหลุดพ้น โดยมีใจความสำคัญอยู่ที่การสอนให้พิจารณาตามความเป็นจริง ไม่ยึดติดกับสิ่งใด เพื่อให้จิตหลุดพ้นจากทุกข์.
ในพาหิยสูตร พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่พาหิยะ โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการมีศีลอันบริสุทธิ์ และการมีความเห็นที่ถูกต้อง. จากนั้น ทรงแนะนำให้เจริญสติปัฏฐาน 4 คือ การพิจารณาเห็นกายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และธรรมในธรรม. หลักการสำคัญคือการมีสติสัมปชัญญะ เพียรเผากิเลส และละอภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้) และโทมนัส (ความเศร้าโศกเสียใจ) ในโลก.
สาระสำคัญของพาหิยสูตรคือ การเห็นแจ้งตามความเป็นจริงว่า "เมื่อเห็น ก็สักแต่ว่าเห็น เมื่อได้ยิน ก็สักแต่ว่าได้ยิน เมื่อได้ทราบ ก็สักแต่ว่าได้ทราบ เมื่อรู้แจ้ง ก็สักแต่ว่ารู้แจ้ง". เมื่อเป็นเช่นนี้ จิตก็จะไม่มีการยึดมั่นถือมั่น ทำให้หลุดพ้นจากทุกข์และวัฏสงสารได้ในที่สุด.
พาหิยสูตรยังมีนัยยะที่ว่า การปฏิบัติธรรมนี้เป็น "ทางไปอันเอก" เพื่อความบริสุทธิ์ของสัตว์โลก เพื่อก้าวล่วงความโศกเศร้า เพื่อดับทุกข์ และเพื่อบรรลุนิพพาน.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ปุพพโกฏฐกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ตติยวิตถารสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พรหมจริโยคธสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สติปัฏฐาน สมัตตสูตร | พระอนุรุทธะ |
| สลฬาคารสูตร | พระอนุรุทธะ |
| โคธสักกสูตร | เจ้าศากยะโคธา |
| ตติยสังขิตตสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ทุติยคิลานสูตร | พระพุทธเจ้า |