พรหมจริโยคธสูตร

พรหมจริโยคธสูตร เป็นพระสูตรลำดับที่ ๒ ในเวฬุทวารวรรค สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค โสตาปัตติสังยุต ซึ่งปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๙. พระสูตรนี้กล่าวถึงอริยสาวกผู้ที่ประสบสุขอันหยั่งลงสู่พรหมจรรย์อย่างมั่นคง โดยพระพุทธองค์ทรงอธิบายถึงคุณธรรม ๔ ประการที่ทำให้บุคคลนั้นเป็นพระโสดาบัน ไม่ตกต่ำ และมีความแน่นอนว่าจะได้ตรัสรู้สัมโพธิในภายหน้า.

คุณธรรม ๔ ประการนั้นประกอบด้วย: ประการแรกคือ การประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ว่าพระองค์เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง ทรงสมบูรณ์ด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดี ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า และเป็นพระผู้มีพระภาค.

ประการที่สองคือ การประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ซึ่งเป็นธรรมที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ดีแล้ว ผู้ศึกษาและปฏิบัติจะเห็นได้ด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้ได้เฉพาะตน. ประการที่สามคือ การประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ปฏิบัติเป็นธรรม เป็นผู้ควรแก่การเคารพบูชา เป็นนาบุญของโลก.

ประการสุดท้ายคือ การประกอบด้วยศีลที่พระอริยะชอบใจ ซึ่งเป็นศีลที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท และเป็นไปเพื่อสมาธิ. พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้ ย่อมเป็นพระโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า. พระพุทธองค์ได้ตรัสคาถาเสริมว่า “ศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส และการเห็นธรรม มีอยู่แก่ชนเหล่าใด ชนเหล่านั้น ย่อมประสบสุข อันหยั่งลงสู่พรหมจรรย์ตลอดกาล” ซึ่งเป็นการสรุปว่าผู้ที่มีศรัทธา ศีล และความเข้าใจในธรรม ย่อมดำเนินชีวิตพรหมจรรย์ได้อย่างมีความสุขและมั่นคง.